پيوستن به كسى كه از تو بريده و بخشيدن به كسى كه محرومت ساخته و گذشتن از كسى كه به تو ستم كرده است . » واقعاً چكيده تمام اخلاق اسلامى در حديث نبوى فوق مستتر است . گذشته از اين ، حديث فوق تمام برداشتهاى قبلى ما را در رابطه با فراز هفتم از دعاى مكارم تأييد مىنمايد . پيامبر ( ص ) نيز اكيداً سفارش مىنمايند كه دوستان و آشنايانى كه از شما دورى مىكنند و يا شما را از مواهب و نعمتهايى محروم كردهاند و يا بر شما ظلم و ستم روا داشتهاند با آنها برخوردهاى كريمانه و بزرگوارانه داشته باشيد . مسلماً منظور پيامبر ( ص ) برخورد با دشمنان اسلام و مسلمين نيست كه ملاطفت با آنها ضد آيات قرآن و ضد روش و سيره خود پيامبر ( ص ) است بلكه منظور پيامبر ( ص ) از كسانى كه قطع رحم كردهاند و يا باعث ظلم و محروميت ديگران شدهاند ، از خود مسلمين و مومنين بوده است .
كريستيان بوبن در كتاب معروف خود « رفيق اعلى » كه به فارسى نيز ترجمه و منتشر شده است ( بوبن ، كريستيان ، رفيق اعلى ، 1375 ، مترجم پيروز سيار ) از يكى از قديسان مسيحى نيايشى را نقل مىكند كه جالب توجه است . توجه به مضامين اين نيايش كه مايه فخر مسيحيان جهان شده است مىتواند شاهدى باشد بر عمق و ژرفاى مفاهيم مستتر در دعاى مكارمالاخلاق امام سجاد ( ع ) دعاى مذكور چنين است :
خداوندا ، مرا وسيله صلح خويش قرار ده ،
آنجا كه كين است ، بادا كه عشق آورم ،
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٥٠