نكته بعدى آنست كه اصولًا اگر ما در برخورد با دوستان روش معاشرتىمان مبتنى بر سوءظن باشد اين خود حاكى از مرض و بيمارى نفسانى ما است و اگر حسن ظن داشته باشيم حكايت از كرامت نفس و بزرگوارى مىكند . لذا قرآن كريم اكيداً سفارش مىنمايد كه از گمانهاى بسيار بپرهيزيد كه اكثر آنها خطا است و مايه فساد . « يا ايها الذين آمنوا اجتنبوا كثيرا من الظن ، ان بعض الظن اثم » ( قرآن كريم ، سوره حجرات ، آيه 12 ) اينجا خطاب به مومنين است و احتمالًا اشاره دارد به برخورد مسلمين با يكديگر نه با دشمنان .
3 . خوشخويى و دوستى : در عبارت بعدى امام سجاد ( ع ) مجدداً روش تنبيهى و برخورد با نزديكان و دوستان و آشنايان را گوشزد مىنمايند البته به طور ضمنى و گرنه منطق جملات امام ، طلب توفيق از خداوند است . ظاهراً اين جملات آموزشى است براى همه ما كه چگونه با دوستان رفتار كنيم و چگونه رفتارهاى ناپسند آنها را پاسخ دهيم . منظور از « ادنين » نزديكان است و از ريشه دنو كه به معناى قرب و نزديكى است . منظور از « ولايت » هم ، دوستى است . عاق نيز در لغت به معناى مخالفت است .
امام ( ع ) در اينجا مىخواهند بفرمايند كه در برخورد با نزديكان و آشنايان خود كه روش دشمنى و عداوت را پيشه مىكنند ما بايد با دوستى و محبت و خوشرفتارى آنها را متوجه زشتى رفتارشان بكنيم كما اينكه اگر خانوادهاى از دوستان و اقوام بدلايلى قطع رحم كرد و رفت و آمد خود را
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 147
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١٤٧