نماز نداند چه مىخواند و باصطلاح نيت نكرده باشد و نداند چه مىكند اين نماز باطل است بلكه بايد در طول نماز نيت خود را حفظ كند . پس ركن اول نيت ، نفى عادت است . در اينجا اين سؤال مطرح مىشود كه مگر عادت پيدا كردن چه بدى دارد ؟ در پاسخ بايد گفت همان گونه كه متخصصان تعليم و تربيت و روانشناسى « 1 » نيز تأكيد كردهاند انسان همين قدر كه در كارى عادت كرد دو خاصيت متضاد در او بوجود مىآيد . به نسبت مهارت و تمرين و عادت زيادتر ، انجام آن كار براى او سهلتر و سادهتر مىشود ، مثل ماشيننويس كه عمل تايپ براى او عادت شده است ، اما به نسبت عادت ، توجهش به آن كاسته مىشود و كمكم به يك عمل غيرارادى تبديل مىشود و لذا در تعليم و تربيت اسلامى روى نيت تأكيد شده تا عبادات و اعمال انسان كه همگى جنبه عبادى بايد داشته باشند و براى خدا بايد باشند ، جنبه غيرارادى و عادى پيدا نكنند . و قبلًا عرض شد كه ملاك امتياز انسان از حيوان و موجودات ديگر همين جنبه ارادى افعال انسان است كه حيوانات و فرشتگان از آن بيبهرهاند .
هامش
( 1 ) - جهت اطلاع بيشتر به نظريه جان لاك ، فيلسوف ، پزشك و مربى قرن هفدهم انگليس تحت عنوان تعليم و تربيت به معناى پرورش قواى ذهنى مراجعه شود . او در اين نظريه بر روش تكرار و تمرين تاكيد دارد . به علاوه ، اين مربى بر لزوم عادت دادن متربى به ويژه از دوران كودكى تأكيد دارد . همچنين توجه خوانندگان را به نظريات تربيتى متفكران مكتب رفتارگرايى و نيز متفكران مكتب شناخت گرايى جلب مىكنيم كه دو نوع تفكر متقابل را تشكيل مىدهند ، جلب مىكنيم .