پرورش بعد عقلانى و آگاهى انسان : در حديثى از پيامبر اكرم ( ص ) آمده است : « نية المومن خيرٌ من عمله » نيت مومن از عمل او بهتر است . خوب آيا معناى حديث واقعاً اين است كه نيت به تنهايى از عمل بهتر است ؟ آيا نيت به تنهايى از عمل توام با نيت بهتر است ؟ مسلماً عمل بدون نيت و نيت بدون عمل كه ارزشى ندارد . ( البته اگر نيت انجام عملى را كرديم و بعد قدرت انجام آن را پيدا كرديم آن بحث ديگرى است ) . اينجا منظور آنست كه نيت و مقام آن در رابطه با عمل همراه با نيت از ارزش بالايى برخوردار است . درست مثل آنست كه بگويم روح از بدن اشرف است . خوب در اينجا آيا روح از بدن بدون روح كه يك لاشه بيشتر نيست اشرف است ؟ يا از بدن با روح ؟ خوب روشن است كه بدن با روح از خود روح جامعتر است پس منظور چيست ؟ منظور آنست كه با ملاحظه موجود مركب از روح و بدن و با مشاهده اين دو جزء ، روح بر بدن شرافت دارد . در باب نيت نيز چنين است و اين نهايت اهتمام و تأكيد اسلام را بر بعد آگاهى در اعمال مىرساند .
قداست انگيزهها : ركن بعدى نيت همان اخلاص و خالصبودن انگيزهها است و كار را براى رضاى خدا انجام دادن و نه براى رضاى خود ( خودپرستى ) و نه رضاى مردم ( بتپرستى ) و نه رضاى خدا و مردم ( دوگانه پرستى ) . و لذا پيامبر گرامى ( ص ) مىفرمايند : « ان الله لاينظر الى صوركم و لا الى اعمالكم ، انّما ينظر الى قلوبكم » خداوند نه به صورتها و نه به اعمال
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى ) — صفحة 114
مساهمون: محمد جواد لياقتدار
ص١١٤