مهجور است چون « امير ارغون . . . بازگشت و به عزّ و نواخت و سيورغاميشى مخصوص » يعنى مخصوص شد يا گشت يا گرديد ( ص 564 ) . - « آنچ توانست از امتعه بيرون آورد و حواشى كه از قطب الدّين سلطان تحاشى مىكردند در مصاحبت او بر راه لور روان » يعنى روان شدند يا روان گشتند و نحو آن ( ص 533 ) . - « چون وصول او به مازندران مقارن رحيل جنتمور افتاد و نوسال قائممقام جنتمور » يعنى قائممقام جنتمور بود يا شد يا گرديد و نحو آن ( ص 541 ) .
7 - آوردن فعل معطوف به صورت مفرد غايب در صورتى كه فعل معطوف عليه متكلّم مع الغير است ، چون « آيات وعد و وعيد بر جماعت مخالفان . . . خوانديم و مقدّمات انذار و تحذير . . . تقديم فرمود » يعنى تقديم فرموديم ( ص 506 ) . و اين طريقه و نظاير آن در عبارات قدما جدّا معمول بوده است ، رجوع كنيد به مقدّمهء ج 1 ص 93 و مقدّمهء جلد اوّل از لباب الألباب عوفى ص ى - يا .
8 - همزهء اصليّه كه در اوايل بعضى از افعال است چون انديشيدن و انداختن و نحوهما .
معروف آن است كه در صورت ادخال حرف نفى « نه » يا باء مطيعيّه بر آن قلب به ياء مىشود چون نينديشم و بينداخت ( مگر در صورتى كه بعد از همزه يائى باشد چون نايستاد و بايستاد ) ، ولى در نسخ قديمهء جهانگشاى بسيارى از اوقات ديده مىشود كه همزهء اصليّه همچنان بر قرار اصل باقى است چون « قصد يكديگر نه انديشيم » ( ص 527 ) - « نه انجامد » ( ص 471 ) . - « بانداخت » ( ب ورق 124 ) . - « نانديشيم » ايضا ورق 153 ) .
9 - استعمال نام پدر يا جدّ بهجاى نام خود شخص ، چون استعمال « بشير » بهجاى محمّد [ بن ] بشير ( ص 437 ) ، و « خرميل » بهجاى حسين [ بن ] خرميل ( ص 368 بسيار مكرّر ) ، و « خرنك » بهجاى محمّد [ بن ] خرنك ( ص 371 - 417 - 410 ) و از اين قبيل است اكنون استعمال « منصور حلّاج » بهجاى حسين [ بن ] منصور حلّاج .
10 - ادخال ادات عموم افرادى « هر » بر جمع : « موافق شرايع و اديان هر انبياست » ( ص 418 - 420 - 421 - 422 از ج 1 ) .
11 - استعمال تركيب تضمّنى يعنى تركيباتى كه حرف عطف در آن محذوف است مانند خمسة عشر در لغت عرب ، چون « آمد شد » ( ص 387 - 538 ) . - « شد آمد » ( ص 415 - 575 ) . - « افتان خيزان » ( ص 152 ) . - « هاىهوى » ( ص 432 ) . ولى گاه « شد و آمد » ( ص 99 س 20 ) و « آمد و شد » ( ص 392 - 409 - 528 ) و « گفتوگوى » ( ص 432 ) .
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي ) — صفحة 359
مساهمون: عطا ملك جوينى
ص٣٥٩