بيهقى و تاريخ مسعودى
« اما غرض من آنست كه تاريخ پايهيى بنويسم و بنائى بزرگ افراشته گردانم ، چنان كه ذكر آن تا آخر روزگار باقى ماند » ص 149
بيهق نام ديرينهء بخشى از خراسان بوده است كه شهر بزرگ آن اكنون سبزوار است .
ابو الفضل محمد بن حسين بيهقى نويسندهء توانا و تاريخنگار فرزانهء ايران از اين سرزمين دانشمندپرور برخاسته است .
همشهرى اين مورخ نامى ابو الحسن علىّ بن زيد بيهقى در صفحهء 175 تاريخ بيهق كه در نيمهء دوم قرن ششم تأليف شده و با تصحيح و تعليقات مرحوم احمد بهمنيار استاد فقيد بزرگوار در سال 1317 هجرى شمسى در تهران بچاپ رسيده است ، دربارهء بيهقى چنين مىنگارد :
« او دبير سلطان محمود بود بنيابت ابو نصر بن مشكان ، و دبير سلطان محمد بن محمود بود و دبير سلطان مسعود ، آنگاه دبير سلطان مودود ، آنگاه دبير سلطان فرخزاد . چون مدت مملكت سلطان فرخزاد منقطع شد ، انزوا اختيار كرد و بتصانيف مشغول گشت . و مولد او ديه حارثآباد بوده است و از تصانيف او كتاب زينة الكتاب است و در آن فن مثل آن كتاب نيست و تاريخ ناصرى از اول ايام سبكتگين تا اول ايام سلطان ابراهيم روز بروز تاريخ ايشان را بيان كرده است ، و آن همانا سى مجلد مصنف زيادت باشد ، از آن مجلدى چند در كتابخانهء سرخس ديدم و مجلدى چند در كتابخانهء مهد عراق رحمها اللّه ، و مجلدى چند در