نظام و انتظام مهام دولت ابدى اعتصام را بر حسب دلخواه نگاه مىتواند داشت و به احتمال آنكه اگر حامل آن عرضه داشت يكى از آدابدانان رسوم عرض مطلب باشد زودتر به جواب صواب مقرون خواهد گشت ، [ 18 ] نظام الملك وزير خود را به رسانيدن آن مأمور و روانهء آستان گردونشأن نمود و چون روزگار در صدد برچيدن بساط زندگانى خان رستم شعار « 1 » بود از نيامد كار وزير « 2 » غلط كار در عرض راه دچار حامل حكم همايون گرديده ، آن سالك شاهراه فرمانپذيرى را به زور بازوى قوى دستى به آستان و الا و درگاه « 3 » معلّى بازگردانيد و ندانست كه ارتكاب اين قسم امور در آيين خردمندى مرحلهها از منهج صواب دور است ، چه در كيش عقل دورانديش تقديم مفضول بر فاضل و مرجوح بر راجح لازم آيد ، لاجرم نايرهء خشم و غضب خاقان محترم زبانه به كرهء اثير رسانيده ارقام لازم الاحترام به عزّ نفاذ رسيد كه قرچقاى خان بيگلربيگى مشهد مقدّس معلّى به هم دستى امراى آنجا به تيغ گوشمال سزاى زيادهسرىهاى خان سپهسالار را در كنار وى نهاده « 4 » افسر سرورى را از فرق زيادهسرى وى برگيرند و به مقتضاى فرمان قضا جريان قرچقاى خان و بيرام على خان حاكم نيشابور در شب عيد قربان به مقتضاى فرمان عمل نموده به ناخن تيغ سياست اين گره سردرگم را از كار « 5 » دولت ابد مدّت گشودند « 6 » . و از غرايب امور كه بعد از اصدار ارقام مذكور به منصّهء ظهور رسيد آن بود كه چون دورميش بيك قراگوزلو ايشيك آقاسى و خواجه محمد قاسم نطنزى « 7 » اوارجهنويس خراسان و رشيد بيك كلانتر تومان « 8 » نخجوان كه به طريق تعاقب و توالى حامل ارقام مذكور بودند به جانب خراسان روان گرديدند اركان دولت و اعيان حضرت به مقتضاى مصلحت خبر قتل رستم خان را در ميان مردمان شهرت دادند و به حسب اتّفاق بعد
هامش
( 1 ) . الف ، ب : رستم خان .
( 2 ) . الف ، ب : نيامد روزگار .
( 3 ) . الف ، ب : به آستان راسخ الاركان .
( 4 ) . الف ، ب : نهاده .
( 5 ) . الف ، ب : ركاب .
( 6 ) . قصص الخاقانى ، ج 1 ص 282 : « در روز نهم شهر ذىحجهء سنهء 1053 به قتلش رسانيدند » ؛ تاريخ صفويان ، ص 99 : « در نهم ذىحجه او را به قتل رسانيدند و جمعه پانزدهم شهر مذكور خبر قتل او را آوردند » .
( 7 ) . الف ، ب : نظرى .
( 8 ) . الف ، ب : « تومان » ندارد .