مرحلهپيماى گرديده به تاريخ هشتم شهر ربيع الاول « 1 » به ظاهر آن قلعهء فلكفرساى [ 42 ] رسيد ، روزى چند در انتظار رسيدن توپخانه و ساير اسباب قلعهگشايى كه در موصل گذاشته بود در طرف مزار ابو حنيفه اقامت نمود و بعد از رسيدن توپخانه و اسباب قلعهگشايى رخت اقامت به پاى حصار كشيده ، رسد هريك از امراى عالىشأن و پاشايان را از جر و سيبه و برج « 2 » و باره اطراف و جوانب قلعه « 3 » مفروز و منقسم گردانيد . و نخست برج طرف « 4 » شمالى قلعه را كه به برج اوليا مشهور و در كنار شط واقع است تا ركنى كه « 5 » ابتداى جانب شرقى است به خود اختصاص داده هدم و ردم آن را در كف كفايت و كاردانى فوجى از لشكر قيامت اثر نهاد و جانب جنوبى را كه به قراقاپو « 6 » اشتهار دارد از برج اوليا تا ركن منتهاى طرف جنوب به سردارى زور پاشا كه از اعاظم امرا و بيگلربيگيان ولايت روم و اركان دولت آل عثمانى « 7 » بود متعلّق ساخته ، گروهى انبوه را به تخريب و انهدام آن طرف فرستاد و مكان بردن جر و سيبه را نيز بر سپاه قيامت علامت قسمت كرده سركردههاى نبردآزماى كار آگاه بر ايشان گماشت و توپخانههاى رعدآوا در دو جانب دجله اساس نهاده توپچيان كماندار را به افكندن توپهاى قلعهگشا فرمان داد و به جد و جهد تمام و سعى و اهتمام ما لا كلام رايت قلعهگيرى افراخته لشكريان را به انهدام برج و باره و حفر جر و سيبه و انباشتن خندق و امثال اين امور مأمور ساخت « 8 » و به گمان آنكه اساس پايدارى حصار دارالسلام بغداد در پيش هجوم و ازدحام عسكر روم حكم حباب در رهگذار سيلاب دارد در بدايت كار تسخير آن قلعهء خيبر مثال را كه كوتوال حصارش [ به ] زور سرپنجهء دست ولايت ، و حارس و پاسبانش به نيروى بازوى اقبال بىزوال
هامش
( 1 ) . تاريخ صفويان ، ص 83 : « روز پنجشنبه هفتم محرم الحرام قلعهء بغداد را قبل كرده و خود در حنيفه « مزار حنيفه » فرودآمد » .
( 2 ) . الف ، ب : بروج .
( 3 ) . الف ، ب : قلعه را .
( 4 ) . الف ، ب : « طرف » ندارد .
( 5 ) . الف ، ب : كه از .
( 6 ) . ذيل عالمآرا ، ص 53 : جانب شرقى را كه « به دروازهء قراقاپو مشهور است به دستور از برج كنار شط تا ركنى كه منتهى جانب جنوبى است به سردارى زور پاشا كه از بيگلربيگيان معتبر ديار روم و اركان دولت آل عثمان است قرار داده محل سپه مشخّص ساخت » .
( 7 ) . الف ، ب : عثمان .
( 8 ) . ب : بتاخت .