افراد براى امامت مسلمين به شمار مىآمدند . » و شايد مقصود ابو حمزهء ثمالى از جملهء « خداوند امرى بزرگ را پنهان داشت » آن بود كه در آن زمان افراد مكتبى در انتظار ظهور قائم آل محمّد بودهاند .
چگونه ؟ پاسخ اين سؤال بدين ترتيب است كه : امام صادق ( ع ) پسرش موسى بن جعفر را براى برپا كردن يك انقلاب به منظور تغيير نظام و ادارهء امور مسلمانان آماده مىكرد . بگذاريد مسأله را بيشتر روشن كنيم .
قبلا گفتيم كه همهء امامان معصوم ( ع ) در اصلاحات سياسى و اقتصادى و دينى و اعتقادى ، خط دهنده و پيش برنده بودهاند .
امام كاظم ( ع ) نمونهاى ممتاز
ولى برخى از ائمّه ( ع ) شرايط خاصّى داشتهاند و تغيير اوضاع سياسى امّت براى ايشان آسانتر از ساير ائمّه بوده است . امام حسين ( ع ) از جملهء اين ائمّه است . امام موسى بن جعفر ( ع ) نيز از زمرهء اين ائمّه بود . زيرا اينگونه تصوّر مىشد كه ايشان همان قائم آل محمّد ( صلوات اللّه عليهم ) است كه مسئوليّت پيشوايى مؤمنان را بر دوش دارد ، تا جايى كه هنگام كشته شدن و تشييع جنازهء ايشان ، بنى عبّاس كنار جنازهء امام چنين فرياد مىزند : « اين همان موسى بن جعفرى است كه به اعتقاد رافضيان هرگز نمىميرد ، پس به جنازهء او بنگريد 4 »
اين سخن ، دلالت بر آن دارد كه اعتقاد حاكم در آن زمان اين بوده است كه ، امام موسى بن جعفر ( ع ) قائم آل محمّد بوده است و قبل از آنكه زمين را پر از عدل و داد كند نخواهد مرد ، ليكن خداوند اين امر را نيز به تأخير انداخت و امام موسى بن جعفر را قائم اهل بيت قرار نداد بلكه ايشان نيز يكى از امامانى بود كه به شهادت رسيد . كشته شدن اين امام ، بسيار فاجعهآميز بود به گونهاى كه هيچ يك از ائمّه بجز امام حسين ( ع ) به اين طريق به شهادت نرسيدهاند . چگونگى شهادت اين امام و رخدادهاى دقيق زندگى ايشان نشانگر طبيعت اوضاعى است كه امام در آن به سر مىبرد اگرچه همهء ائمّه در صحنهء سياسى حضور داشتهاند ، براى مثال اگر بخواهيم نگاهى اجمالى به زندگى ائمّه داشته باشيم به حضرت على ( ع ) بر مىخوريم كه اگرچه مدّت بيست و پنج سال در خانه نشسته بود ولى در همان وقت در مهمترين امور حكومت اسلامى و براى حلّ هر مشكلى مورد رايزنى قرار مىگرفت ، تا آنجا كه يك ضرب المثل عربى چنين مىگويد :
« مشكلى كه ابو حسن هم نمىتواند آن را حلّ كند . »
عربها اين ضرب المثل را براى امور غير قابل حلّ به كار مىبرند ، ديگر آنكه خليفهء وقت « عمر » جملهء « اگر على نبود هر آينه عمر هلاك شده بود » را 125 بار به زبان آورد . حضرت