زندگى امام موسى بن جعفر ( ع )
امام صادق : روشى ماهرانه
هنگامى كه امام صادق ( ع ) وفات يافت پنج نفر را به عنوان جانشين خود معرّفى كرد ، اين پنج نفر عبارت بودند از : پسرش عبد اللّه ، معروف به « افطح » و پسر ديگرش موسى ( ع ) و محمّد بن سليمان والى بنى عبّاس در مدينه و همسرش حميده و نفر پنجم خليفهء وقت منصور عبّاسى معروف به دوانيقى .
تركيب عجيبى بود ولى بعدا اسبابى كه موجب شده بود امام ، اين پنج نفر را به عنوان جانشين خود برگزيند ، روشن شد .
زمانى كه منصور خبر وفات امام جعفر صادق ( ع ) را دريافت كرد به سختى گريست و چنين گفت : « ديگر ما نظير جعفر صادق ( ع ) را در علم و عبادت و پاكدامنى و زهد كجا مىيابيم . » ولى در همين زمان نامهاى سفارشى به والى خود در مدينه « محمّد بن سليمان » نوشت . در ضمن اين نامه چنين آمده بود : اگر امام فرد مشخّصى را جانشين خود قرار داده است او را بخوان و گردنش را بزن 1 . مقصود وى آن بود كه وصىّ امام صادق ( ع ) به قتل برسد . سليمان پس از دريافت اين نامه چنين پاسخ داد : « امام ، پنج جانشين دارد ، كدام يك از ايشان را بايد بكشم » منصور چون نامهء سليمان را خواند گفت : « نمىتوانم اينها را به قتل برسانم . 2 »
امام ( ع ) به وسيلهء اين وصيّت خردمندانه توانست وصىّ شرعى خود را از گزند منصور حفظ كند ، ولى افراد مكتبى به اين راز پى بردند . براى مثال ابو حمزهء ثمالى يكى از رهبران مكتبى كوفه