انجام رسانيد . در همان نزديكى ، مقبرهاى هم براى اميرچوپان - از سلسلهء چوپانيان عراق عجم - بوده است . « 1 »
به طور معمول قبورى كه دو سنگ - يعنى يكى در بالا و ديگرى در پايين - دارد ، صاحب آن زن و قبورى كه تنها يك سنگ دارد ، نشان از مرد بودن صاحب آن مىباشد .
طى دو دههء گذشته ، دو بار ديوار بقيع تخريب و بازسازى شده است . بازسازى جديد كه در روزگار فهد صورت گرفت ، بقيع را به مقدار زيادى از حالت ويرانهاى كه پيش از آن داشت ، درآورد . در اين طرح كه هماهنگى وضعيت بقيع با مجموعهء طرح حرم نبوى مورد توجه بود ، ابتدا ديوارههاى بقيع به شكل زيبايى ساخته شد ؛ سپس در داخل بقيع طى سالهاى 1418 - 1419 مسيرهاى رفت و آمد سنگفرش گرديد و مانع از برخاستن خاك به دليل شلوغى جمعيت شد . اين در حالى است كه اميد مىرود قبور ائمهء بقيع ، دست كم سنگفرش شده و از اين وضعيت بدر آيد .
گفتنى است روزگارى نيز كه اين بقعهها وجود داشت ، به دليل تسلّط دولت عثمانى ، آنچنان كه بايد و شايد اجازهء آبادانى بقعهء ائمه داده نمىشد . شايد هم در آن روزگار ، سلاطين شيعهء ايران به اين امر توجهى نداشتند . يك زائر زن كه اواخر دورهء صفوى به زيارت قبر پيامبر صلى الله عليه و آله ، فاطمهء زهرا عليها السلام و سپس بقيع رفته ، در وصف قبور امامان چنين سروده است :
چو گرديدم بدان دولت ميسّر * شدى چشمم از آن مرقد منوّر
پس آنگه رو سوى زهرا نمودم * به درگاهش جبين خويش سودم
ز خاك مرقد آن مهر تابان * كشيدم بر دو ديده توتيا سان
مشرف چون شدم زان خلد رضوان * روان گشتم به پابوس امامان
چو بر آن آستان عرش بنيان * كه مىشد تازه از وى دين و ايمان
رسيدم ديده را روشن نمودم * جبين خويش را بر خاك سودم
هامش
( 1 ) نزهة الناظرين ، ص 281