قرار داشتن قبور چهار امام ، با اين كه در فواصل مختلف زمانى رحلت كردهاند ، شاهدى براى اين امر است . همچنين دفن شدن چندين تن از همسران پيامبر يا دختران آن حضرت و . . . در كنار يكديگر ، همين مسأله را تأييد مىكند .
باقى ماندن محل اين قبور ، نشان از آن دارد كه قبرهاى مذكور از همان آغاز مورد توجه و زيارت مردم بوده است . اين امر اختصاص به شيعه نداشته و اهل سنت نيز نسبت به قبور همسران پيامبر و يا عثمان و نيز برخى از علماى خود ؛ مانند مالكبن انس و استاد و شيخ او نافع ، قارىِ قرآن كه در كنار هم مدفون هستند ، احترام گذاشته و به زيارت آنها مىرفتهاند . اين مسأله سبب شد تا به مرور ، براى حفظ اين قبور ، بناها و بقعههايى كه در آغاز كوچك بوده ، روى آنها ساخته شود .
عباسيان ، براى حفظ قبر عباس ، بنايى روى آن ساختند . از آنجا كه قبر عباس در كنار قبر چهار امام و قبر منسوب به حضرت زهرا عليها السلام يا فاطمهء بنت اسد بود ، بقعهء ياد شده ، بر روى همهء آنها يك جا بنا شد . پيش يا پس از آن ، بقعههايى نيز براى همسران پيامبر ، عمهها و نيز امام مالك و غيره ساخته بودند و از قرن ششم به بعد ، كسانى از بزرگان نيز كه علاقمند به برخى از مدفونين در اين مكان بودند ، بقعههايى براى آنان ساختند .
به نوشتهء مَطَرى ( 741 ) افزون بر قبّهاى كه روى مزار عباس و چهار امام بود ، در كنار آن ، قبهاى روى قبر عقيل و عبداللَّه بن جعفر نيز وجود داشت . پس از آن قبّهاى بر مرقد ابراهيم فرزند پيامبر صلى الله عليه و آله بود كه در سمت قبلهء آن ، ضريح مشبّك قرار داشت و در كنار وى عثمان بن مظعون دفن شده بود . « 1 »
اين سخن پيامبر در وقت دفن ابراهيم كه به سلف صالح ما عثمانبن مظعون ملحق شد ، همانطور كه مطرى نقل كرده ، ثابت مىكند كه قبر عثمان بن مظعون بايد در كنار قبر ابراهيم باشد .
وى مىافزايد : پيش از آنكه عبدالرحمان بن عوف درگذرد ، عايشه از او خواست كه در خانهاش كنار شيخين دفن شود ، اما او گفت كه با ابن مظعون عهدى دارد و
هامش
( 1 ) . التعريف ، ص 43