اطراف ديوارهء پنج ضلعى ، كه عمر بن عبدالعزيز در اطراف قبر كشيده بود ، مىايستادند و زيارت مىخواندند . جمال الدين اصفهانى ، در اطراف حجرهء شريفه ضريح چوبى تا سقف كشيد كه در آتش سوزى سال 654 سوخت . در همين آتش سوزى بود كه سقف حجرهء شريفه نيز سقوط كرد . مستعصم ، آخرين خليفه عباسى گروهى را براى تعمير فرستاد و آنان بى آنكه وارد حجرهء شريفه شوند ، سقف را دوباره زدند .
در سال 668 بَيْبَرْس ، ديوارهء مُشبّكى به صورت ضريح در اطراف اين پنج ضلعى ، به صورت مستطيل شكل كشيد و خانهء حضرت زهرا عليها السلام نيز داخل آن قرار گرفت و محدودهاى تا محراب تهجّد را داخل اين مقصوره كرد . از اين زمان به بعد ، دسترسى مردم به قبر دور تر شد ، خانهء حضرت زهرا عليها السلام از مسجد به داخل اين مقصوره افتاد و ستون مربعة القبر نيز از دسترس مردم خارج شد . علت نامگذارى آن به مربعة القبر ، واقع شدن آن در زاويهء شمال غربى ضريح قبر پيامبر صلى الله عليه و آله است .
محدودهء حجرهء طاهره ، كه مرقد منسوب به فاطمهء زهرا عليها السلام و خانهء ايشان در داخل آن قرار دارد ، 240 متر ( 16 متر طول و 15 متر عرض ) مساحت دارد كه ضريحى مطلّا در اطراف آن كشيده شده است .
براى ضريح چهار در ساخته شد ؛ يكى در سمت جنوب ، يعنى قبله كه نامش « باب التوبه » بوده ، ديگرى در سمت غرب آن كه « باب الوفود » بوده و در نزديكى اسطوانة السرير قرار داشته ، ديگرى « باب فاطمه » در ديوارهء شرقى حجره قرار داشته و چهارم « باب تهجّد » كه در سمت شمال است .
پس از آن ، در روزگار سعودى ، هيچ تغييرى جز تعميرات موقت در حجرهء شريفه انجام نشد و همچنان به همان صورت نخست باقى مانده است .
افزون بر مرقد مطهّر پيامبر صلى الله عليه و آله در بخش شمالى آن ، محلّى به عنوان قبر فاطمهء زهرا عليها السلام وجود دارد . اين محل بنا به نقلهايى است كه معتقد است حضرت در خانهء خودش مدفون است . رواياتى نيز دفن آن حضرت را در بقيع مىدانند كه اهل سنت بيشتر به پذيرش اين روايات تمايل دارند .
آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — صفحة 219
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٢١٩