اندلس از لحاظ علم پزشكى نيز بسيار پيشرفت كرد و توانست اطباى حاذقى را پرورش دهد . از لحاظ فلسفه و كلام و شعر و ادبيات نيز به واسطه واقع بودن در سر حد سرزمينهاى اسلامى و اروپا ، بهعنوان دروازه تبادل فرهنگى عمل مىكرد و افراد نامدارى را پرورش داد . اندلس از لحاظ هنر اسلامى نيز بسيار پيشرفت كرد و برخى از آثار هنرى اين دوره همچنان از افتخارات فرهنگ و تمدن اسلامى محسوب مىشود . مثلًا در معمارى مىتوان به مسجد قرطبه و شهر الزهرا و مدينة الحمراء اشاره كرد كه هر كدام به نوبه خود از عجايب هنر معمارى اسلامى در سرتاسر اروپا در آن زمان محسوب مىشدند . در هنرهايى ديگر مانند خطاطى و سفالگرى هم آثار ارزشمندى خلق شد كه همه آنها نشان دهنده شكوفايى تمدن اسلامى در اندلس است . « 1 »
علل سقوط اندلس بهدست مسيحيان
در مورد انحطاط مسلمانان در اندلس نظريات مختلفى ارائه شده است كه مىتوان آنها را به سه دسته عوامل داخلى ، عوامل خارجى و عوامل ژئوپليتيكى تقسيم كرد .
يك . عوامل داخلى
اندلس در دوران حكومت بنىاميه بهدست مسلمانان افتاد . در اين دوران ، بدعتها و انحرافات فراوانى در نظام ارزشى اسلام ايجاد شده بود كه مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
1 . نظام حكومت اسلامى در دوران بنىاميه ، به حكومت استبدادى موروثى فردى مبدل شد و حاكم به جاى اجراى احكام الاهى تابع هوا و هوس فردى خود بود .
2 . مساوات كه يكى از اركان مهم نظام اسلامى بود از ميان رفت و امويان نژاد عرب را نژاد برتر مىشمردند و قريش را از ديگر قبايل عرب ، برتر مىدانستند .
3 . درآمد حكومت بهجاى آنكه صرف امور عمومى شود ، به تجمل و خوشگذرانى حكومت اختصاص يافت و همين عامل ، موجب افزايش نارضايتى در بين افراد شده بود .
4 . دستگيرى ، حبس ، شكنجه ، كشتار و گاه قتل عام ، از اعمال متداول دوران حكومت بنىاميه بود و آنها از قوه قهريه براى نابودى مخالفان خود استفاده مىكردند .
5 . گرايش به تجمل در زندگى ، خوراك ، لباس و . . . در دوران حكومت بنىاميه رواج يافت .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 326 .