آنچه مسلم است ، اساس چاپ و صحافى كتاب نيز از مسلمانان قرون وسطى است . گرچه صنعت چاپ از سده پانزدهم بهوسيله اروپاييان تكميل شد ، ولى چاپ سنگى در قديم طرفداران بسيارى داشت .
اولين كارخانههاى كاغذسازى در اروپا توسط مسلمانان در سيسيل و اسپانيا ساخته شد و بعداً در ايتاليا آن را ادامه دادند . در سده پانزدهم ، هنگامى كه چاپ كتاب گسترش يافت ، كاغذ از مواد اساسى اين كار بهشمار رفت . « 1 »
در آغاز سده شانزدهم ، هنرمندان اروپايى در نتيجه تفكر در هنرهاى زيباى اسلامى ، طرحهاى جديدى بهوجود آوردند . از اين طرحها و ديگر طرحها و نقاشىها ، معلوم مىگردد كه تا چه اندازه هنرهاى آنان از روى نمونههاى اسلامى بوده است . « 2 »
در سده هجدهم ، طرحهاى مرمريت و ابر و بادى كه بر روى كاغذهاى جلد و حاشيه يا گوشه جلد كتاب در اروپا مرسوم بوده ، مستقيماً از منابع شرقى و اسلامى گرفته شده است .
نقاشى ملل اسلامى
شمارى از دانشمندان مغربزمين بر اين باورند كه هنر نقاشى در اسلام به علت محدوديت ، از پيشرفت چندانى برخوردار نشده است ، درحالىكه اين نظريه در مورد همه مسلمانان صادق نيست و مسلمانان بهويژه ايرانيان ، در اين بخش هم پيشرفتهاى مهمى كردهاند . « 3 »
بر اساس برخى اقوال ، كشيدن صورت انسان و موجودات زنده نزد مسلمانان مكروه شمرده مىشد ، اما از آثار باقىمانده تمدن اسلامى معلوم مىشود ، اين امر با گذر زمان اهميت خود را از دست داده است . به اعتقاد آرنولد ، در اوايل دوره اسلامى ، نقاشىهاى شرقى نفوذ فراوانى در نقاشىهاى غربى نكرده است ، اما آثارى كه قابل توجه بوده و علائم نفوذ را محقق مىسازد متعلق به دورانى است كه مسلمانان بر آبهاى مديترانه تسلط داشتهاند . « 4 »
هامش
( 1 ) . توماسواكر آرنولد و آلفرد گيوم ، ميراث اسلام ، ص 65 .
( 2 ) . همان ، ص 70 - 68 .
( 3 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 ، ص 298 و 299 .
( 4 ) . همان ، ص 71 و 72 .