بعضى از اين بيماران بداخلاق مىشوند ، جسارت و خشم غيرعادى پيدا مىكنند ، از نور و روشنايى متنفرند ، التهاب و زبرى در زبان پديد آيد و زبان خود را گاز مىگيرند و شايد زبان بماسد ( ورم كند ) .
اكثراً چنين بيمارانى صدايشان مىگيرد ، آب مىخواهند و كمى مىنوشند و اشتهاى غذا كمتر دارند . شايد دست و پاها بدون سبب خارجى سرد شود . بول بيمار سرسام چيزى در ميانه رقيقى و چسبندگى است .
سپس به بيان تفاوتهاى مننژيت حاد و مزمن مىپردازد :
اگر بيمارى از مشاركت مغز با اندامى ديگر باشد علامتش اين است كه يكباره روى آورد . آنگاه دردِ حالتِ آن اندام مشترك است . هرگاه درد آن شدت يافت ، بيمارى شديد مىشود و اگر درد اندام كاهش يافت درد بيمار رو به كاهش است و دوشادوش حالت اندام است .
اگر بيمارى از مغز است ، به تدريج و كمكم مىآيد و هميشگى مىشود . در بيمارى سرسام حقيقى علامت پيشرو است و بيمارى بعد از آن آيد ، اما در سرسام غيرحقيقى اندامهاى ديگر بيمار مىشوند و بعداً علامت سرسام بروز مىكند » . « 1 »
5 . سياه زخم
ابنسينا براى اولينبار در تاريخ پزشكى سياه زخم را توصيف كرد و گفت كه عفونت آن از طريق آب و خاك ايجاد مىشود . اين بيمارى در عربى « نار فارسى » و در فارسى « آتش فارسى » گفته مىشده است . « 2 »
6 . سل
ابوالحسن احمد ابن محمد طبرى ، پزشك ايرانى قرن سوم و چهارم هجرى ، اولين كسى بود كه توضيح داد تأثير بيمارى سل تنها روى ريهها نيست ، بلكه ديگر اندامها را نيز درگير مىكند :
و اما مايؤيول الى السل من سائر الامراض مثل ورم الكليتين و الخراجات العظيمة و
هامش
( 1 ). S . A . Ashour , The Arabic Renaissance House , p . 154 .( 2 ). M . E . Falagas , The FASTEB Journal , p . 20 , 1581 - 1586 ; F . S . Haddad , Bulletin de la societe . . . , 1993 ( 1 ) , p . 1 , 21 - 33 ; Haddad , Bulletin de la Socite . . . , 1993 ( 2 ) , p . 3 , 74 - 83 .