خواهد داشت كه چون يك طرف صورت شل و سست شده طرف ديگر را از جاى خود تكان داده و مىكشاند تا آن طرف را سست و شل مىكند و آنها را از وضع طبيعى خود منحرف مىكند و اين اثر وقتى است كه لقوه عارضه قوى باشد و اگر ضعيف بود و شدتى نداشت ، فقط همان يك طرف صورت سست و شل خواهد شد ؛ اما لقوهاى كه از تشنج عارض مىشود طرف ديگر را به طرف خود خواهد كشيد . » « 1 »
و ) آناتومى و فيزيولوژى
دانشمندان اسلامى و ايرانى پيشگام علم كالبدشناسى بودهاند . در اين زمينه نخستين كتاب بعد از اسلام طب منصورى ، نوشته رازى ، از شاهكارهاى اساسى پزشكى است كه در 290 ق / 903 م به حاكم وقت شهر رى ، ابوصالح منصور بن اسحاق ، تقديم شده است . اين اثر درس نامهاى تقريباً كوتاه و عمومى شامل نُه بخش ( مقاله ) يا كتاب است كه تأثيرى بسيار قوى بر جهان اسلام و اروپا داشته است . اين رساله را گراردوى كرمونايى « 2 » با نام
Liber ad Almansorem
در تولدو « 3 » به لاتين ترجمه كرد . اين كتاب يكى از پرخوانندهترين رسالههاى پزشكى قرون وسطا در اروپا بود و فصل نهم آن درباره درمانها بارها به نام
Liber nonus ad Almansorem
منتشر شده است . در دوران رنسانس نسخههاى ويرايش شده بسيارى از اين كتاب همراه با تفسيرهايى از پزشكان معروف آن دوران مانند آندرهئاس وساليوس به چاپ رسيد .
نسخه لاتين طب منصورى
كامل الصناعه اثر على بن عباس مجوسى است و اروپاييان نويسندهاش را به نام
Haly Abbas
مىشناسند . وى مسلمان و از خانوادهاى پارسى با نياكان زردشتى بود . او اين كتاب را به عضدالدوله فناخسرو ( 362 - 328 ش / 983 - 949 م ) ، حاكم ايران و عراق و مؤسس بيمارستانهاى بغداد و شيراز ، تقديم كرد . كامل الصناعه الطبيه به اين منظور نوشته شده تا نبودِ ساختار منسجم و نيز توجه ناكافى به كالبدشناسى و جراحى را بر طرف كند ؛ على بن عباس به اين بىانسجامى و كم توجهى در الحاوى رازى برخورده بود . اين كتاب دو قسمت
هامش
( 1 ). N . O . Ameli , Journal of the Neurological Sciences , p . 2 , 105 - 107 .( 2 ). Gerard of Cremona .( 3 ). Toledo .