پزشكى بيمارى هموفيلى را توصيف كرده است . « 1 »
4 . مننژيت
ابنسينا براى اولينبار در تاريخ پزشكى توصيف دقيقى از مننژيت را با نام ورم غشاى مغز ، با ذكر جزئيات عرضه كرده كه تا امروز و با گذشت هزار سال تنها نكاتى جزئى به آن افزوده شده است . وى همچنين تفاوتهاى مننژيت حاد و مزمن را شرح داده است .
شيخ الرئيس مننژيت را در قانون اين چنين بيان مىكند :
ورمى گرم را ، كه در پرده نازك يا پرده ستبر مغز پيدا شود ، قرانيطس مىگويند . اگر ورم در جرم مغز باشد ، قرانيطس نيست . اگرچه برخى از طبيب نمايان پندارند كه مغز به ورم دچار نمىشود و در دليل اين پندار گويند : هرچه چون مغز نرم است و هرچه چون استخوان سخت است كش ندارد و هرچه آماده كشيدگى نباشد ، نمىآماسد ، كه واقعاً اشتباه فرموده و راه خطا پيمودهاند . . . .
سپس توضيح مىدهد كه نام ديگر قرانيطس سرسام است و در ادامه مننژيت حاد را شرح مىدهد :
علامتهايى كه مىتوان از آنها به انواع سرسام حقيقى پى برد از اين قرارند :
تب هميشگى و خشك كه بيشتر در وسطهاى روز شدت مىيابد .
زياد از حد ( به افراط ) پريشان گويد و يكباره از پريشانگويى كسل و تنبل مىشود و دست برمىدارد . عقل درهم مىشود و اين حالت بيشتر در روز سوم و چهارم پيدا مىشود . بيهوده دست و پا را مىجنباند ، نفسش نامنظم و بلند است . سردندههاى نزديك شكم بهسوى بالا زياد كشيده مىشوند . پريدگى ( اختلاج ) اندامان همراه بيمارى آيد . اگر قبل از بيمارى اندامانى به اختلاج گرفتار آيند ، شايد دليل برآمدن بيمارى باشد .
خواب پريشان ، از خواب مىپرند ، فرياد مىزنند ، كمى در خوابند و كمى بيدار . در خواب چيزهاى هولناك مىبينند و با شبحهاى ناهنجار روبهرو مىشوند . با تشويش از خواب مىپرند و فرياد مىزنند .
هامش
( 1 ). F . R . Rosendaal , Annales of Hematology , p . 5 - 15 , 62 .