با شناخت مزاج و كيفيت حالات روانى مىتوان تأثير اين حالات را روى افراد پيشبينى و ارزيابى كرد و زمينه بهبود و مهار عواطف و حالات روانى را فراهم كرد ؛ مثلًا شخصى كه مزاج سوداوى ( سرد و خشك ) دارد اندوه و ماتم علائم او را تشديد مىكند و حتى مىتواند او را تا سرحد بيمارى ببرد . برعكس ، براى اين شخص رفتارهايى كه با كمى هيجان و نگرانى همراه باشد مناسب است و لازم است اين افراد گاهى خود را در معرض اين حالات مناسب قرار دهند ؛ يا شخصى كه صفراوى ( گرم و خشك ) است بايد سعى كند كمتر در شرايطى قرار بگيرد كه دچار هيجان يا خشم شود و تا حد امكان عواطف خود را مهار كند .
امروزه توجه انديشمندان دنياى پزشكى به نقش مهم حالات روانى و عواطف در جسم و اعضاى بدن جلب شده و تحقيقات فراوانى در زمينه پسيكونورو ايمونولوژى « 1 » و نقش حالات روانى بر سيستم عصبى و دفاعى بدن در حال انجام است . « 2 »
تغيير مناسب حالات روحى - روانى چهبسا دفاع سلولهاى ايمنى را افزايش دهد و بر روند بسيارى از بيمارىهاى مزمن تأثير گذارد . روان انسان مانند كوه يخى است كه قسمت بسيار كوچكى از آن ديده مىشود و قسمت اعظم آن در اعماق قرار دارد . حركات قسمت عميق موجب تحركات قسمت ظاهرى مىشود .
3 . دلايل و علائم
سومين شاخه طب نظرى به بحث درباره دلايل و علائم ( نشانهشناسى ) مىپردازد كه با كمك آنها مىتوان به شناخت مزاجها و همچنين بيمارىها دست يافت ( سيمولوژى ) ؛ مانند نشانههاى مزاجى و غلبه اخلاط ، نبضشناسى و ادرارشناسى . « 3 » دلايل و علائم به بررسى نشانههاى سلامتى و بيمارى بدن مىپردازد . اين نشانهها چهبسا نمايانگر وقوع يك بيمارى يا پيشآگهى بروز آن باشند .
به كمك دلايل و علائم مىتوان مزاج افراد را شناخت . البته براى رسيدن به نتيجه صحيح ، در نظر گرفتن مجموعه علائم ضرورى است و نمىتوان به سادگى و با يكى دو
هامش
( 1 ). Psychoneuro - immunology .( 2 ). I . R . Weiberg , Psychoneuro - immunology . . . vol . 13 ( 1 - 2 ) , P . 205 ; E . J . Konings , Acrylamide euposure . . . , vol . 41 ( 11 ) , p . 1569 - 1579 .( 3 ) . محمد بن زكرياىرازى ، المنصورى فى الطب ، ص 79 .