اصل اول : هوا
حكما براى هوا ارزش خاصى قائل بودند و به نقش هواى سالم در حفظ سلامتى توجه داشتند . هوا تأثير مهمى در قلب و روح حيوانى دارد و اين روح خود بر روح نفسانى و طبيعى اثر مىگذارد . به عبارت ديگر هوا بر همه افعال و حركات بدنى تأثير دارد .
وضعيت هوا تابع فصول ، جغرافيا و محل زندگى است . چهبسا تغيير درجه هوا طى روز ، فصول گوناگون و همچنين آلودگى هوا تعادل بدن را به هم بزند . رعايت مسائل خاص در شرايط گوناگون آب وهوايى در حفظ حرارت بدن و سلامتى و بيمارى نقش دارد .
اصل دوم : حركت و سكون
موجيم كه آسودگى ما عدم ماست * ما زنده به آنيم كه آرام نگيريم « 1 »
زندگى حركت و حركت زندگى است انسان در هر لحظه يا داراى حركات ارادى و يا حركات غيرارادى است و بدون اين حركات ، حيات معناى خود را از دست مىدهد . تمامى حركات حرارت را افزايش مىدهند و موجب كاهش رطوبتهاى بدن مىگردند و استراحت ، رطوبتهاى بدن را بازمىگرداند و قواى لازم براى حركات بعدى را فراهم مىآورد . بدون حركت و فعاليتهاى ارادى مانند راه رفتن ، دويدن ، سخن گفتن و شنا كردن بشر دچار مرگ تدريجى مىگردد . قرآن كريم مىفرمايد :
. . . فَامْشُوا فِى مَنَاكِبهَا وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ . . . ؛ « 2 » . . . بر شانههاى آن ( پستى و بلندىهاى زمين ) راه برويد و از روزىهاى خداوند بخوريد . . . .
خوردن بدون فعاليت زمينهساز بسيارى از بيمارىها است . البته حركت بيش از اندازه نيز به خصوص اگر تكرار شود با ايجاد حرارت زياد و در طى زمان فرد را دچار سردى و خشكى و مستعد بيمارىهاى سوداوى مىنمايد . افراد مختلف نياز متفاوتى به فعاليت و استراحت دارند و رعايت تعادل حركت و سكون با توجه به وضعيت مزاجى فرد ضرورى است . افراد صفراوى مزاج بهتر است كمتر فعاليت كنند و استراحت كافى را فراموش ننمايند و بلغمىها سعى كنند
هامش
( 1 ) . كليم كاشانى ، ديوان اشعار .
( 2 ) . ملك ( 67 ) : 15 .