دانشمندان برجستهء آندلس در رشتههاى مختلف علوم
الف ) نجوم و فلك ، رياضى و جغرافيا
عبدالرحمن دوم خليفه اموى آندلس به علم فلكشناسى و ستارهشناسى علاقهاى وافر داشت ، از اينرو در دعوت دانشمندان فلك به قرطبه و جلب آثار علمى آنان تلاش بسيار نمود . وىعباسبن ناصح را به عراق فرستاد تا آثار علمى ترجمهشده از فارسى و يونانى را به آندلس بياورد . در دورهء عبدالرحمن ناصر و جانشين او المستنصر نيز توجه به علم فلك فزونىيافت .
نظريه ابومعشر بغدادى درباره تأثير نجوم در خوشبختى و يا شوربختى انسانها و اهميت شناخت ساعات سعد و نحس ، در بينش علماى فلك آندلس تأثير نهاد . ستارهشناسان اندلس مىكوشيدند در تشخيص ظهور ستارهاى كه موجب سعادت و يا شقاوت است ، دقيق باشند و اوقات و اماكن ظهور و فواصل آنها را با خط طول و عرض تعيين كنند . اين ستارهشناسى در پيشبرد علم هيئت و فلك در اندلس تأثير بسزايى داشت . پس از آن در شهرهاى قرطبه ، اشبيليه و طليطله ، رصدخانه و مراكز تحقيق و پژوهش در علم نجوم بهوجود آمد و گسترش يافت . بدينترتيب ، علم هيئت و ستارهشناسى از مرزهاى اندلس راه خود را به سوى غرب و اروپا گشود و تأليفات علمى فلكشناسان مسلمان در قرن سيزدهم در مدرسه آلفونسوى دهم ( ف 1284 م ) در طليطله به زبان لاتين ترجمه شد . از سويى نيز علماى فلك در آندلس تحقيقات ويژهاى انجام دادند كه از همه چشمگيرتر ، كارهاى علمى مجريطى است . « 1 »
يكى از رياضىدانان و دانشمندان فلكى اندلس ، ابواسحاق ابراهيمالنقاش معروف به زرقالى « 2 » ( ف 493 ق ) است . وى با جمعى از دانشمندان فلكشناس ، زيج طليطله را رسم و تأليف نمود . اين زيج كه دربردارنده اطلاعات جغرافيايى از زيج خوارزمى بود ، ازجمله آثارى است كه به زبان لاتين برگردانده شد . كتاب الحياهء او در علم فلك ، بهدست جرارد كرمونا ترجمه گرديد . « 3 »
ابوالقاسم مسلمةبن احمد مجريطى ، اولين دانشمند رياضى و فلكى آندلسى است كه آثار
هامش
( 1 ) . نورالدين آلعلى ، اسلام در غرب ، ص 328 .
( 2 ). Arzachel .( 3 ) . همان ، ص 334 .