رازى است . او در سفر خود به بغداد تجربياتى اندوخت كه مسير زندگىاش را بهكلى دگرگون كرد : روزى فقط از سر كنجكاوى به ديدن بيمارستان مقتدريه رفت و پس از گفتگويى با داروساز پير آن بيمارستان ، به اين علم سخت علاقهمند شد . روز بعد باز به آنجا رفت و بر حسب اتفاق با پزشكى روبهرو شد . اين پزشك جنين انسان دو سرى را كه همان ساعت به دنيا آمده بود ، به او نشان داد و اين افزون بر مطالب ديروزين داروساز ، سبب شد كه با تصميمى قاطع به تحصيل علوم پزشكى روى آورد . « 1 »
رازى پس از مراجعت از بغداد به رى ، رئيس بيمارستان شهر شد ، اما نه براى مدتى طولانى . او بين سالهاى 902 تا 907 ميلادى به بغداد بازگشت و رياست بيمارستان مقتدريه را برعهده گرفت . تاريخ و محل درگذشت وى بهدرستى آشكار نيست و آن را به اختلاف 912 ، 923 و 932 نوشتهاند . ابوريحان بيرونى وفات او را در بيست و ششم اكتبر سال 925 ميلادى در شهر رى مىداند . « 2 »
خانم دكتر زيگريد هونكه - نويسندهء معاصر آلمانى - رازى را يكى از بزرگترين پزشكان تاريخ مىشمرد . به نوشتهء وى ، در ششصد سال قبل كتابخانهء دانشگاه طب پاريس كوچكترين كتابخانهء دنيا بود . اين كتابخانه تنها داراى يك كتاب بود و آن به قدرى ارزش داشت كه حتى اگر لودويك يازدهم مىخواست آن را امانت بگيرد ، مىبايست صد سكهء طلا و دوازده سكهء نقره به وديعه مىنهاد . وى اين كتاب را به امانت گرفت تا پزشكان خصوصى از آن رونويسى كنند . « 3 » اين كتاب ، الحاوى نام داشت كه مجموعهء علم طب از دوران يونان قديم تا سال 925 ميلادى را دربرمىگرفت ؛ اثرى كه شاگردان رازى پس از مرگ وى ، آن را از جمعآورى آثار پراكنده او پديد آوردند .
وى مىافزايد : « رازى از معلومات زيادى برخوردار بود ؛ بهگونهاى كه از زمان جالينوس به بعد ، پزشكى همانند او شناخته نشده است . وى براى كسب علم بسيار مىكوشيد و نهتنها بر
هامش
( 1 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 284 و 285 .
( 2 ) . همان ، ص 240 ؛ بنگريد به : ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 3 ، ص 120 .
( 3 ) . بنگريد به : زيگريد هونكه ، فرهنگ اسلام در اروپا ، ص 239 - 237 .