از سرزمينهاى دوران تمدن اسلامى ، پزشكان بزرگى برخاستهاند كه بيشتر آنان ايرانىتبار بودهاند . بىشك خدمات و آثار ارزشمند اين دانشمندان نامدار ، در علوم پزشكى و ساير علوم و فنون سرزمينهاى اسلامى و حتى اروپا تأثيرى شگرف برجاى نهاده است . اينك به شرح احوال و آثار چند تن از پزشكان برجستهء جهان اسلام مىپردازم .
1 . علىبن ربن طبرى
يكى از اولين پزشكان بزرگى كه در دامن حكمت اسلامى پرورش يافت ، نومسلمانى به نام علىبن ربن طبرى بود . پدر او كه حرفهء پزشكى را براى خدمت به مردم برگزيده بود ، از زادگاهش مرو به طبرستان آمد و در آنجا بود كه على تولد يافت . علىبن ربن طبرى نخستين كتاب جامع طبى به نام فردوسالحكمه را نگاشت و در آن ، طب بقراطى و جالينوسى را با معارف هندى و پزشكى درآميخت . آخرين بخش اين كتاب به تحقيق در طب هندى اختصاص دارد . ارزش فردوسالحكمه بيشتر از اينروست كه در آن از آسيبشناسى و داروشناسى سخن رفته است . او بعدها به رى سفر كرد و در آن شهر مدتى اقامت نمود و در همانجا بود كه رازى در محضرش اصول علم طب را فراگرفت . « 1 »
علىبن ربن طبرى نخستين طبيب بزرگ اسلامى در آغاز قرن سوم هجرى است و
هامش
( 1 ) . بنگريد به : مهدى فرشاد ، تاريخ علم در ايران ، ج 2 ، ص 676 و 678 ؛ ريچارد نلسون فراى ، تاريخ ايران از اسلام تا سلاجقه ، ج 4 ، ص 362 .