بىشك در ايام ايوبىها و مماليك ، همه شهرهاى شام و عراق و سوريه و فلسطين بيمارستان داشتند و آن بهدليل شرايط ايجاد شده پس از جنگهاى صليبى بود . « 1 »
صلاحالدين در بيتالمقدس پس از تأسيس بيمارستان و مدرسه ، به دمشق بازگشت . وى صاحبان دانش و فضل و تقوا را بسيار دوست مىداشت و همواره آنان را به حضور مىپذيرفت . « 2 »
بيمارستان مراكش
يكى از بهترين بيمارستانهاى دوران درخشان تمدن اسلامى در مراكش قرار داشت كهيعقوب المنصور - از سلاطين موحدى - در حدود سال 1200 ميلادى آن را تأسيس كردوپزشكان نامدارى چون ابن زُهر ، ابنطفيل و ابنرشد را به فعاليت و همكارى درآنفراخواند . « 3 »
دكتر سيريل الگود از قول عبدالواحد مراكشى « 4 » در وصف بيمارستان مراكش مىنويسد :
. . . و اين بيمارستانى است كه تصور مىكنم در جهان همانندى نداشته باشد ؛ به اين دليل كه در بهترين نقطهء شهر است و باغى بس وسيع و خرم دارد . در اين باغ ، باغبانان زيادى خدمت مىكنند و در زيبايى آن چنان مىكوشند كه هرگز كسى از ايشان انتظار ندارد . در باغ آن ، از انواع درختانِ ميوهء غرسشده . . . وجود دارد و [ آب بسيارى ] در نهرها و جوىهاى متعدد جارى است و در وسط باغ ، چهار استخر بزرگ حفر كردهاند كهيكى از آنها از مرمر سفيد مىباشد . ساختمان بيمارستان با فرشهاى زيباى ايرانى ، پردههاى بُرد يمانى و ابريشم چينى ، چنان تزئين شده كه زبان از وصف آن قاصراست . . . . « 5 »
هامش
( 1 ) . علىاصغر حلبى ، تاريخ تمدن در اسلام ، ص 232 و 233 .
( 2 ) . سيد اميرعلى ، تاريخ عرب و اسلام ، ص 369 ؛ نيز : نورالله كسايى ، « خطبه فتح قدس در حضور صلاحالدين ايوبى » ، مجله دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران ، ش 105 - 108 ، ص 66 .
( 3 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 255 ؛ احمد آرام ، علم در اسلام ، ص 166 .
( 4 ) . عبدالواحدبن على التميمى المراكشى به سال 581 هجرى در مراكش متولد شد و در فاس و آندلس به تحصيل علم پرداخت . او به سال 613 هجرى به مصر رفت و مجاور مكهء معظمه گشت و در سال 625 نيز درگذشت . از آثار مهم او المعجب فى تلخيص اخبارالمغرب است . ( علىاكبر دهخدا ، لغتنامه دهخدا ، ج 34 ، ص 83 . )
( 5 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 255 ؛ بنگريد به :Bul , Sco , His med , VXVI , p . 157 .