جو و باقلاى خيسانده و تميزشده را پس از پوست كندن پخته و از آن تريدى با روغن بادام و نان « جوارى » « 1 » تهيه كرد . كم كردن مصرف نمك و يا خوردن نان ، شكر و روغن بادام نيز مفيد است و بايد از غذاهاى ترش و شور نيز پرهيز كرد . پس از پايان زكام ، حمام كردن و بخور دادن با بخار بابونه و مرزنجوش و گُل بومادران فايده بسيار دارد و براى پيشگيرى از جريان آب بينى نيز « سندروس » « 2 » يا كندر سودمند است . ناگفته نماند كه نبايد از ريزش آب بينى جلوگيرى كرد ، مگر در اواخر بيمارى كه اطمينان يافتيم به سينه نريخته و آب بينى زياد است . « 3 »
معالجهء زيادى و كمى شير مادران
چيزهايى كه سبب افزونى شير مىشود ، آشاميدن شير و تخم رطبه « 4 » و تخم رازيانه و تخم شِبِت است و همچنين غذاهايى كه از آرد نخود و بلغور گندم و شير ساخته شده و به آن تخم رازيانه افزوده باشند . نسخهاى براى افزايش شير كه ادرار را نيز زياد مىكند ، چنين است : تخم رطبه صد درهم ، تخم رازيانه و شبت از هر كدام بيست درهم ، سياهدانه پنج درهم ، همه را مخلوط كرده و از آن ده درهم مصرف شود و روى آن نيز غذايى از بلغور گندم و شير ميل گردد . اما براى كمكردن و يا خشكاندن شير مادر ، نوشيدن آب زيره ، خوردن عدس و سركه و ماليدن پستان با سركه نافع است . « 5 »
معالجهء سنگهاى كليه و مثانه
براى سنگ كليه ، پوستهء ريشهء « كَبَر » « 6 » و پوستهء « جاوشير » « 7 » و « رازيانه » و بادام تلخ و دارچين
هامش
( 1 ) . ذرت و بلال .
( 2 ) . صمغى است كه از گونهاى سروكوهى استخراج مىشود .
( 3 ) . محمدبن زكرياى رازى ، من لا يحضره الطبيب ، فصل 12 ، ص 71 .
( 4 ) . يونجه ت - ر .
( 5 ) . همان ، فصل 15 ، ص 77 ؛ بنگريد به : ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب سوم ، ص 570 - 565 .
( 6 ) . كَبَر ، گياهى است كه در سركه پرورده كنند و خورند و در دواها نيز به كار برند . ( محمدحسينبن خلف تبريزى ، برهان قاطع ، ص 884 . )
( 7 ) . جاوشير ( گاو شير ) گياهى است كه از آن ، مادهاى شيرى رنگ ترشح مىشود كه در مجاورت هوا منجمد شده و بهصورت صمغ درمىآيد و خوشبوست . ( محمد مؤمن حسينى ، تحفهء حكيم مؤمن ، ص 234 و 235 . )