درد دندان مبتلا نمىشود . نيز مىتوان نمك سوخته يا ناسوخته را با عسل بياميزند و به اندازهء يك فندق بپيچند و بر دندان بمالند . اگر لوبياى گرگى ، « شَب » « 1 » يمانى ، مُر و بهويژه شَب سوخته را با سركه بر دندان بمالند ، سودمند است . پس از آن بايد با عسل يا شكر ، دندان را ماساژ دهند و آنگاه روغنهايى كه ذكر شد ، بهكار برند . « 2 »
ب ) محمدبن زكرياى رازى
در آغاز به نمونههايى از روش وى در درمان برخى از امراض اشاره مىكنيم .
درمان زكام
در همان آغاز بيمارى ، كمپرس گرم روى سر با پارچهء گرم و « جاورس » « 3 » و نمك داغ - به طورى كه بيمار گرمى آن را در مغز سر حس كند - سودمند است . با اين كار شايد بيمارى و نزله ( آب ريزش ) رفع شود و به سينه نريزد . همچنين با « سِحاء » « 4 » با بينى خود بازى كند و سياهدانه را ببويد تا نزله از بينى خارج گردد . نبايد طاقباز خوابيد ، بلكه بايد خواب را كم كرد و نشسته خوابيد و شخصى را بر سر بيمار گمارد تا در طول شب ، دو يا سه بار او را بيدار كند تا مانع ورود نزله بر سينه شود . اما اگر در هنگام بيدارى احساس ناراحتى كند ، بايد اخلاط خود را بيرون بريزد . در صورت بىتوجهى ، كسانى كه سينهء تنگ و ريههاى ضعيف دارند ، ممكن است در ابتدا ، نزله به سل تبديل شود . چنانچه نزله به سينه رسيد و همراه آن تب بود ، بايد فصد كرد و خون را به اندازهء كافى ( به مقدار قوت و يا ضعف نزله و تنگى نفس ) خارج كرد . سپس بنفشهء پرورده ( مربا ) را در صبح ده درهم مصرف كرده و روى آن ماءالشعير بياشامد و غذايش نيز شوربا و يا كدو و باقلاى يمانى و يا ترهبارهاى لينتدهنده ( و يا تخممرغ نيمرو ) همراه با روغن بادام باشد . نيز مىتوان آرد
هامش
( 1 ) . شَب ، نمك معدنى قابض است به رنگ سفيد و كبود . ( لويس معلوف ، المنجد فى اللغه و الاعلام ، ص 371 . )
( 2 ) . ابوعلى سينا ، قانون در طب ، كتاب سوم ، ص 338 و 339 ؛ بنگريد به : همان ، ص 358 - 340 .
( 3 ) . گاورس ( جاورس ) گياهى است از تيرهء گندميان و از دستهء غلات كه دانههايى شبيه ارزن دارد . دانههاى اين گياه را بيشتر به كبوتران دهند .
( 4 ) . السحاء يا زُباد ، گياهى است خوشبو كه زنبورعسل شيرهء گلهاى آن را مىمكد . ( خليل جُر ، فرهنگ لاروس عربى - فارسى ، ج 2 ، ص 1172 . )