( 4245 ) 4 - ابن محبوب ، عن عليّ بن رئاب ، عن زرارة قال : سألت أبا جعفر عليه السّلام عن رجل قتل و له أخ في دار الهجرة ، و له أخ في دار البدو و لم يهاجر . أرأيت إن عفا المهاجريّ و أراد البدويّ أن يقتل . أله ذلك ؟ قال : ليس للبدوي أن يقتل مهاجريّا حتّى يهاجر . قال : و إذا عفا المهاجريّ فإنّ عفوه جائز . قلت فللبدويّ من الميراث شيء ؟ قال : أمّا الميراث فله حظّه من دية أخيه إن أخذت .
شرح
* ( 4245 ) * 4 - به ابو جعفر باقر ( ع ) گفتم : اگر كسى مقتول شود و دو برادر داشته باشد كه يكى در مركز مهاجرت و پايگاه علمى اسلام به سر مىبرد و ديگرى باديهنشين است و هنوز به هيچ پايگاه اسلامى مهاجرت نكرده است ، بفرمائيد كه اگر برادر مهاجر از خون برادر خود بگذرد و برادر باديهنشين عازم قصاص باشد ، آيا حق قصاص دارد ؟ ابو جعفر گفت : باديهنشين نمىتواند حق قصاص را بر يك تن مهاجرنشين اجرا كند ؛ اگر برادر مهاجر عفو كند ، عفو او لازمالاجرا خواهد بود . من گفتم : اين برادر باديهنشين از برادر مهاجر خود ارث مىبرد ؟ ابو جعفر گفت : گرچه حق قصاص ندارد ، اما اگر خونبها بگيرند حق ارث خواهد داشت .
توجه : فقهاى اهل سنت براساس آيهء 33 سورهء اسرى كه منسوخ است فتوا مىدهند كه اگر يك وارث عازم قصاص باشد و ساير وارثان عفو كنند ، اين وارث حق قصاص دارد ولى بايد به اندازهء سهم ساير وارثان خونبهاى قاتل را به وارثان او تسليم كد . برايناساس ، فرع ديگرى نيز مطرح مىشود كه اگر برادر مهاجر عفو كند ولى برادر باديهنشين ، عازم قصاص باشد ، آيا بازهم حق قصاص دارد ، با آنكه قرآن مجيد در سورهء انفال ، آيهء 72 مىگويد :
« و آنان كه ايمان آوردهاند و مهاجرت نكردهاند ، شما حق نداريد به ولايت آنان متمسك شويد تا آنگاه كه هجرت كنند . » و چون آيهء سورهء انفال را حاكم مىشناسند ، فتوا مىدهند كه برادر باديهنشين حق قصاص ندارد . براساس مذهب اهل بيت هم اين فتوا صحيح است ؛ حتى اگر برادر باديهنشين عفو كند و برادر مهاجرنشين عازم قصاص باشد ، باز هم حق قصاص ساقط مىشود ، چون