أعتقه جريرته و حدثه أيلزمه ذلك و يكون مولاه و يرثه ؟ قال : فقال : لا يجوز ذلك و لا يرث عبد حرّا .
( 3468 ) 2 - ابن محبوب ، عن ابن بكير ، عن زرارة ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : إذا كاتب الرّجل مملوكه أو أعتقه و هو يعلم أنّ له مالا و لم يكن استثنى
شرح
آيا مسؤوليت خطاها بهعهدهء او قرار مىگيرد و مىتواند بهمنزلهء خواجهء آزاده ميراث او را حائز شود ؟ ابو عبد الله گفت : تعهد او لازم الاجرا نيست و بردگان نمىتوانند از آزادگان ارث ببرند .
شرح : اگر كسى اتفاقا مرتكب جنايت شود ، بايد ديه و جريمه بپردازد و چون مبلغ جريمه سنگين است ، لذا مقرر شد تا فاميل و عشيره در اداى آن شركت كنند . كسى كه تازه اسلام بياورد و فاميل و عشيرهاى نداشته باشد ، بايد با كسى سند امضا كند كه بتواند از او حمايت كند : حق او را بستاند و در پرداخت حقوق مردم به او مساعدت كند . اگر كسى او را كشت ، خون او را بجويد و اگر او كسى را كشت ، در پرداخت خونبها به يارى او بشتابد و درصورت قتل و مرگ ، ميراث او را صاحب شود . بردهاى كه آزادى خود را بهدست مىآورد و يكه و تنها وارد اجتماع مىشود ، در معرض همين مسئوليتها قرار مىگيرد ، و از همه اوليتر خواجهء او خواهد بود كه حمايت و مسئوليت او را عهدهدار شود . اگر آزادى برده به حكم خدا صورت بگيرد ، مانند كفارهء قتل عمدى ، كفارهء ظهار ، كفارهء جنابت عمدى در ماه رمضان ، حمايت و مسئوليت او به آزادكنندهء او محول نمىشود بلكه بايد مانند يك تازهمسلمان عمل كند . بردهاى كه آزادى خود را بهدست بردهاى مانند خود بهدست مىآورد نيز از همين قبيل است ، زيرا آزادكنندهء او حق حمايت و مسئوليت و ميراث ندارد .
* ( 3468 ) * 2 - ابو عبد الله صادق ( ع ) گفت : اگر خواجه به غلام خود سند آزادى بدهد كه از اين تاريخ مبلغ معينى بپردازد و آزاد شود . و يا رسما غلام خود را آزاد كند و بداند كه هماينك غلام او اندوختهء مالى