تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الكافي ( گزيده كافى ) ( فارسى ) — صفحة 433

مساهمون:

ص٤٣٣
عيسى ، عن سماعة قال : سألته عن الرّجل يتقبّل الأرض بطيبة نفس أهلها على شرط يشارطهم عليه : إن هو رمّ فيها مرمّة أو جدّد فيها بناء فإنّ له أجر بيوتها ، إلّا الّذي كان في أيدي دهاقينها أوّلا . قال : إذا كان قد دخل في قبالة الأرض على أمر معلوم فلا يعرض لما في أيدي دهاقينها ، إلّا أن يكون قد اشترط على أصحاب الأرض ما في أيدي الدّهاقين .
شرح
زمين دولتي را از كشاورزان أهل كتاب اجاره وقباله كند با اين شرط كه اگر خانه‌هاى خراب آن را تعمير كند يا ساختمان جديدى احداث كند ، اجارهء سكناى آن را دريافت كند وتنها آن خانه‌هائى مستثنى باشد كه قبلا در اختيار زارعان بوده است . اين اجاره وقباله چه صورت دارد ؟ أبو عبد اللّه گفت : اگر سكناى زارعان در قبالهء اصلّى منظور شده باشد وأو بخواهد قبالهء فرعى تنظيم كند ، حق ندارد به خانه‌هائى تعرض كند كه در اختيار زارعان است . اما اگر در قبالهء اصلّى شرط شده است كه از خانه‌هاى زارعان اجاره دريافت شود ، مىتواند با صاحبان زمين شرط كند . شرح : آن خطه‌هائى كه در صدر اسلام به وسيلهء سپاهيان اسلامى فتح شد ، در اختيار حكومت اسلامى قرار گرفت وحكومت اسلامى بر آن زمينها خراج ، يعنى ماليات كشاورزى ، مقرر كرد ودر اختيار كشاورزان نهاد . ابتدأ حكومت اسلامى زمينهاى دولتي را در اختيار كشاورزانى نهاد كه قبلا سرپرست آبادي همان زمين بودند . كشاورزان خطهء عراق وإيران مجوسي بودند وكشاورزان خطهء شام وروم به دين نصرانيت ، وهمهء آنان با پرداخت جزيه ، يعنى ماليات سرانه ، تأمين جانى ومالي داشتند وبه‌نام أهل ذمّه شهرت يافتند . اين كشاورزان ، براساس همان قبالهء اصلّى ، سألها به كار خود ادامه دادند وبعدها كه با مشكلات فنى ومالي روبرو شدند ، أحيانا آواره شدند وحكومت اسلامى ، زمين آنان را به‌نام دولتمندان
الكافي ( گزيده كافى ) ( فارسى ) — صفحة 433 | الشيخ الكليني / محمد باقر بهبودى