تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي ) — صفحة 349

مساهمون:

ص٣٤٩
المعارف تأسيس و علامه را به سرپرستى آن منصوب كرد . علامه هروى به مدارس و طرز تعليم محصلان توجه مخصوص مبذول داشت ، طورى كه در عرض چند سال محصلان با پنج زبان عربى ، فارسى ، فرانسه ، تركى و انگليسى آشنايى پيدا كردند و مىتوانستند به آن زبانها سخنرانى كنند . متنى از قرآن حكيم در همان زمان در ايران به چاپ رسيد كه در حاشيهء آن ضمن تفسير ، اكثر احاديث در آن جمع شده بود به‌طورى كه مورد پسند شاه واقع شد و شاه با مشورت و صلاحديد امين الدوله از علامه هروى خواست تا اين كار را به پايان برساند . علامه هروى انجام اين كار را به صورت مشروط قبول كرد و آن از اين قرار بود كه يك اداره تأسيس شود و از دوازده نفر عالم در رشته‌هاى مختلف دعوت به عمل آيد ، مثلا دو نفر متكلم ، دو فيلسوف ، دو فقيه ، دو مفسر و دو محدث ، براى انجام اين كار حاضر شوند و تمام هزينهء آن را شخص شاه برعهده بگيرد . اين شرط تحقق يافت و كار شروع شد و بعد از شش ماه فقط تفسير استعاذه پايان يافت و بعد از يك سال و نيم تا
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
پيش رفت . شاه تعداد چهارصد نسخه از اين كار را براى علما فرستاد كه در اين‌باره اظهارنظر كنند . همهء علما به اتفاق پس از ملاحظه ، اين كار را پسنديدند . شاه به علامه هروى جايزه داد و دستور ادامهء كار را صادر كرد ، امّا وزرا به بهانهء اينكه اين كار به طول مىانجامد با ادامهء آن مخالفت كردند ولى شاه معتقد بود كه اگر يك جزء از اين تفسير هم تمام شود بازهم داراى ارزش فراوان است . اتفاقا ناصر الدّين شاه همان روزها به دست ميرزا رضا كرمانى به قتل رسيد . هنگامى كه مظفر الدّين شاه از سفر اروپا بازگشت ، علامه هروى مجبور شد ايران را ترك كند . وى به مسكو ، برلن ، پاريس ، اسكندريه ، مصر ، تركيه و عراق سفر كرد . در اروپا در انجمن تحقيق مذاهب دربارهء موضوعاتى مانند توحيد ، معاد جسمانى و حقوق انسانها سخنرانيها ايراد كرد و مردم بسيار تحت تأثير سخنان او قرار گرفتند و از او خواستند كه عضويت آن انجمن را با مقررى هزار دينار در هر ماه بپذيرد . بعد از بازديد اين كشورها در 1320 ه ق به كراچى آمد و ازآنجا به شكارپور و سپس به پنجاب رفت . اولين مجلس روضه‌خوانى را در « ماليركوتله » برگزار كرد و سپس در « پتياله » سكونت گزيد ، خليفه محمد كاظم و مولانا سيد عنايت على سامانوى از وى پذيرايى كردند . علامه بيشتر در پتياله و لاهور سكونت داشت . از سال 1906 م سلسله وعظ را در پنجاب آغاز كرد .