مىدانست ، وقتى مولانا رجب على با او مباحثه را شروع كرد اغلب مردم شهر حضور داشتند و حاكم نيز از اين جريان اطلاع يافت . سرانجام با مباحثاتى كه انجام شد ، تعداد زيادى از پتان بهوپال شيعه شدند . بدين سبب مردم بهوپال مخالف ملا شدند . اما چون والدهء نواب سكندر جهان مريد ملا بود بنابراين وى در بهوپال ماند و مولانا رجب على در سال 1833 م از بهوپال به جگرالون رفت . سردار فتح سنگه حاكم كپورتهله وقتى خبردار شد مولانا را به حضور طلبيد و او را به سمت ناظر انتظامات نهرى و امور مهندسى تعيين كرد . وى نقشه و مساحت زمين و ارتفاع و ساير مشخصات را براى ايجاد نهر بررسى و تعيين كرد و بعد از چهار ماه راه بهوپال را پيش گرفت و در راه درانباله با سرجورج راسل كلارك برخورد كرد ، اين شخص او را در اول فوريهء سال 1834 م به سمت منشى منطقهء جمنا و ستلج ( دوآبه ) منصوب كرد و پس از ارتقاى مقام به سمت منشى ممالك پنجاب انتخاب شد . در سال 1853 م بعد از بازنشستگى ، هانرى لارنس براى كمك به ارتش انگليسيها در جنگ راحپوتانه از وى دعوت به عمل آورد و او هم با آنان همكارى كرد . هنگام بازگشت در دهلى با مولوى حيدر على مصنف منتهى الكلام به مباحثه پرداخت .
در جنگ آزادى ، انگليسيها دوباره او را دعوت به همكارى كردند و او همراه با ژنرال نيچر به عنوان مير منشى آغاز به كار كرد . بعد از جنگ آزادى لرد كيننك به عنوان خلعت پنج هزار روپيه به او داد و او را به لقبهاى ارسطو جاه و خان بهادر ملقب ساخت .
در سال 1861 م از راه سكهر ، كراچى ، بمبئى و عدن به حج مشرف شد ، در اين سفر افراد زيادى همراه وى بودند از جمله تقدس مآب سيد عوض على نوگانوى و همچنين دو فرزند ارسطو جاه ، سيد شريف حسن و سيد شريف حسين . اين سفر با اطمينان خاطر انجام شد و دو سال به طول انجاميد . من در جهنگ نسخهء خطى عربى « تفسير درّ منثور سيوطى » را در خانهء مولوى رضى الدّين حيدر ديده بودم كه رجب على در بحرين خريده بود .
وى در اين سفر با علما ملاقات كرد ، كتابها خريد و با اطمينان كامل در سال 1278 ه ق وارد مدينهء منوره شد ، در ماه رمضان المبارك در مدينه بود ، بعد از ماه رمضان وارد مكّهء مكرّمه شد .
در آن سال از ميان علماى معروف آية اللّه ميرزا نصر اللّه مجتهد ( امام جمعه و جماعت مسجد گوهر شاد مشهد مقدس ) براى حج آمده بود . مولانا رجب على همراه وى مناسك حج را انجام داد .
در ماه محرم مراسم عزادارى را در جده برگزار كرد ، مجالس بزرگى ترتيب داد و علماى عرب
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي ) — صفحة 262
مساهمون: سيد مرتضى حسين صدر الافاضل
ص٢٦٢