و استعداد خود اجتهاد مىكنند ، همچنانكه اهل سنت نيز مذهب خود را به شافعى ، ابو حنيفه ، و مالك و احمد بن حنبل منسوب مىسازند و ايشان را امام و مجتهد فى المذهب مىگويند و نسبت مذهب به ايشان نمىدهند ، بر اين اساس نبايد فرقههاى اهل سنّت ، منحصر به چهار باشد .
از اينجا آشكار مىشود كه اگر مجتهدان شيعه ، در فهميدن كلام امام خود ، گاهى اشتباه كنند ، مستلزم وجود خطا در مذهب امام ايشان نيست ، زيرا در علم كلام ، برهان بر عصمت ايشان ثابت شده ، و روشن است كه در مذهب معصوم و افعال و اقوال او ، خطا نمىباشد ، بر خلاف مذهب چهار امام اهل سنت كه هريك از آن چهار امام را با ديگرى مخالفت تمام و در ابطال مذهب او اهتمام است .
و همچنين جمعى كثير از اصحاب ايشان در آن چهار مذهب ، اجتهاد كردهاند و با ائمهء خود ، مخالفتها نمودهاند و طريق ابطال فتواهاى ايشان را پيمودهاند تا آنجا كه اكنون در بسيارى از مسايل به قول اصحاب ايشان ، فتوا مىدهند و فتواى امام مذهب را اعتبارى نمىنهند و با وجود اين ، خطاى مجتهدان مذهب شيعه كه هميشه علم را از مشكاة نبوت و ولايت اخذ كردهاند و اجماعات ايشان به حضور امام عليه السّلام انتظام يافته و بناى كار را بر نصوص مفيده علم و يقين و آثار منقوله از فتاواى صادقين نهادهاند ، در مرتبهء خطاى ائمهء اهل سنت و مجتهدان ايشان نيست كه مبناى احكام و اقوال را بر مجرد اجتماع و اجماع از جهال و اعمال قياس و استحسان و ظن و تخمين مستنبط از اخبار موضوعهء زمان و امثال آنها نهادهاند ، بنابراين در جايى كه مجتهدان مذهب شيعه در فهميدن كلام خدا و پيغمبر و امام عليه السّلام باهم مخالفت كنند چنانكه مثلا نزد يكى سلام در نماز مستحب است و از نظر ديگرى واجب است ، به يقين مىدانيم كه مذهب امام برحسب ظاهر از اين دو بيرون نيست . و نحن نحكم بالظاهر و اللّه يتولى السرائر . بر خلاف آنكه ديگرى گويد كه سلام نه واجب است و نه مستحب ، و اين معنى را اصلا از سخن امام ، نمىتوان فهميد ، بلكه كلام امام صريحا خلاف آن باشد و در اين هنگام به يقين مىدانيم كه خطاست و اكثر مخالفتها كه ابو حنيفه و شافعى و امثال ايشان با علماى شيعه كردهاند از اين قبيل است كه مبناى آن بر قياس و استحسان و مانند آن است و كلام ائمه و احاديث ايشان بر خلاف آن دلالت صريح دارد و مذهبى كه ايشان از سخنان ائمه ساختهاند ، اصلا فهم نمىشود و به يقين ، خطاست .
سؤال چهارم : به چه دليل شيعه مىگويد كه مذهب ما حق است و مذهب ديگران باطل است ؟
جواب : دليل آن ، اين است : بعد از آنكه مقرر شد مذهب شيعهء اثنى عشرى ، مذهب اهل بيت
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: سيد مرتضى حسين صدر الافاضل
ص٢٠٢