برابرند همين كه به ثلث خون به رسيد ديه زن نصف ديه مرد مىشود ، بنابراين اگر كسى جنايت عضوى بر زنى وارد آورد كه ديه آن كمتر از سى و سه شتر يا كمتر از يك سوم اصناف ديگر باشد ديهاش با ديه مرد برابر است ، و اگر زن بخواهد جانى را قصاص كند چيزى به او به جهت رد بدهكار نمىشود ، ولى اگر جنايتى بر او وارد آورد كه ديه آن بيش از اين مقدار باشد نصف ديه همان عضو مرد را مىبرد ، در نتيجه اگر زن بخواهد از مرد جانى قصاص بگيرد نصف ديه آن عضو را به جانى مىدهد ، به طور مثال اگر كسى قسمتى از نرمه گوش زنى را و يا مردى را قطع كند ديه آن دو تفاوتى با هم ندارد بايد آنچه قطع شده با همه نرمه مقايسه شود و به همان مقياس از ثلث خونبها يعنى سى و سه شتر به آن حساب پرداخت كند ، و اما اگر همه نرمه گوش زنى را قطع كند نصف ديه نرمه گوش مرد را مىبرد چون ديه نرمه گوش ثلث است ، و اگر زن بخواهد همه نرمه گوش جانى مرد را قطع كند بايد نصف سى و سه شتر را به آن مرد رد كند و اگر بر عكس اين صورت يعنى جانى زن باشد و مرد بخواهد قصاص كند چيزى به او به جهت رد بدهكار نمىشود ، و خنثاى مشكل ملحق به زن نيست و حكم او را ندارد .
مسأله 28 - همه مذاهب اسلامىچه مذهب حق و چه باطل خونبهايشان برابر است مگر آن فرقهاى كه شارع اسلام آن را محكوم به كفر كردهاند ، مانند ناصبىها و غالىها و اما اگر غلو آنان درباره آن جنايت به اين حد نرسد محكوم به كفر نيستند ، و يكى ديگر خوارج .
مسأله 29 - خونبها ولد زنا در صورتى كه بعد از بلوغ اظهار اسلام كند همان خونبهاى ساير مسلمين است ، بلكه اگر به حد بلوغ هم نرسيده باشد و لكن داراى تميز شده باشد با ساير مسلمانان فرق ندارد ، و اما قبل از رسيدنش به حد تميز اگر كشته شود آيا خونبهايش خون بهاى ساير مسلمانان است يا نه ؟ محل ترديد است .
مسأله 30 - ديه كافر ذمى ( اگر آزاد و مرد باشد چه يهود و چه نصرانى و چه مجوس هشتصد درهم است ، و اگر آزاد و زن باشد نصف آن يعنى چهارصد درهم است ، بلكه ظاهر اين است كه ديه اعضاى اين مرد و زن و ديه جراحتهايشان نسبت به خونبهايشان همان نسبتى را دارد كه ديه اعضا و جراحات يك مسلمان با ديهاش دارد ، همانطور كه على الظاهر ديه اعضاى زن و مرد آنان مانند ديه زن و مرد مسلمان مادامىكه به ثلث خونبهايشان نرسيده يكسان است همين كه به ثلث برسد ديه زن نصف ديه مرد مىشود ، بلكه بعيد نيست در هر موردى كه مسلمانان در جنايتى كه مرتكب شوند محكوم به تغليظ و سختگيرى مىشوند آنان نيز در آن گونه موارد تغليظ بشوند .
مسأله 31 - كفارى كه در ذمه مسلمين نيستند خونشان و اعضاء و جراحاتشان خون بها و
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 697
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٩٧