كه هركس مىداند در صورت احيا قنات آب آن به آنجا نمىرسد ، مشكل ندارد .
مسأله 20 - همانگونه كه قبل گفته شد ، تحجير فقط حق اولويت است و مالكيت نيست .
پس بنابر احتياط بايد گفت كه جايز نيست زمين تحجير شده فروخته شود ، هر چند كه جواز آن بعيد به نظر نمىرسد . بله صلح بر سر آن جايز است حتى اين حق به ارث مىرسد و مىتواند در بيع به عنوان ثمن قرار گيرد ؛ زيرا كه حق است . و حق نيز قابل نقل و انتقال است .
مسأله 21 - نخجير زمانى از احياء ديگران ممانعت مىكند كه شخص تحجير كننده قدرت بر احياء و تعمير زمين را داشته باشد .
حتى اگر مدّت طولانى زمان ببرد امّا آن قدر طولانى كه باعث معطّل ماندن زمين موات گردد . پس اگر كسى قادر به احياء موقّت نيست به آن دليل كه فقير است و يا وسايل مورد نياز را نيافته و يا موجود نيست ؛ تحجيرش هيچ اثرى ندارد و نسبت به آن مال حق اولويت ندارد . پس ديگران مىتوانند نسبت به آن زمين اقدام و آن را احياء نمايند . همچنين اگر بيشتر از مقدار توانايىاش آن را تحجير كرده باشد كه نسبت به آن مقدار زائد ، تحجير بلا اثر است و فقط نسبت به آن مقدارى كه قدرت بر احياء دارد حق اولويت دارد .
پس كسى كه توانايى احياء موات را ندارد ؛ نمىتواند آن را تحجير و از حقّ اولويت آن استفاده نموده و آن را به جاى ثمن معامله قرار دهد و يا صلح كند ؛ زيرا اين تحجير براى او حق اولويت نياورده است تا به ديگرى بتواند آن را انتقال دهد .
مسأله 22 - لازم نيست تحجير به مباشرت باشد . بلكه مىتواند به ديگرى وكالت بدهد تا آن را تحجير نمايد و يا كارگر اجير نمايد و به وسيلهء او تجهيز نمايد كه در اين صورت حق تحجيرى كه به اين وسيله ثابت مىشود مالِ موكّل است . امّا اگر كسى به نيابت از طرف ديگرى زمينى را تحجير نمايد آيا حق اولويّت براى نيابت دهنده است يا نه ؟ بعيد است .
مسأله 23 - اگر بعد از اينكه مال را تحجير نمود و قبل از اينكه مال را احياء نمايد آثار تحجير از بين برود . حقّ صاحب تحجير باطل مىشود و زمين به همان حالت موات قبلى باز مىگردد ، امّا در صورتى كه كسى آن آثار را محو نمايد ، بعيد نيست كه آن حق هم هنوز باقى باشد البته مدّت كمى بعد از محو آن آثار ، امّا بعد از گذشت مدّت زمان طولانى ، حق ديگر وجود ندارد چه آنكه آثار آن خود به خود محو شده باشد و چه ديگرى اين كار را كرده باشد . البته در صورتى كه خود به خود محو شده باشد و اين طولانى شدن مدّت براى محو شدن اين آثار باشد نه به خاطر معطل ماندن زمين ؛ به اين معنى كه نشانههاى تحجير به وسيلهء سيلهاى تدريجى و يا باد مثلًا صورت گرفته باشد ؛
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 324
مساهمون: السيد الخميني
ص٣٢٤