را در خود جمع نمايد على الظاهر اين كار اشكال ندارد . و تشخيص آن در محل اختلاف با كارشناس و اهل خُبره است . همچنين بلند ساختن ، ساختمان كارى كه جلو نور ماه و خورشيد را هم بگيرد و يا اينكه خانه خود را محل دبّاغى قرار دهد و يا آن را نانوايى كند ، اشكال ندارد . حتى اگر همسايه هم از بوى دبّاغى و يا نانوايى ناراحت شود ؛ البته اين در صورتى جايز است كه منظور از اين كارها اذيت و آزار همسايه نباشد كه در اين صورت جايز نيست . همچنين ، باز كردن روزنه به خانهء همسايه به جهت جذب هوا و نور حتى اگر به خانه همسايه هم مشرف باشد البته نگاه كردن به خانه همسايه حرام است اما صرف باز كردن روزنه حرام نمىباشد .
مسأله 17 - دستورات شرع مقدس در مورد همسايه بر كسى پوشيده نيست و رعايت آن تأكيد شده است . روايات در نهى از آزار همسايه و امر به احسان به او آن قدر زياد است كه حدّ آن بى شمار است . مانند اينكه رسول خدا ( ص ) روايت شده است كه فرمودند :
جبرئيل امين را پيوسته بسفارش به همسايه مىكرده به طورى كه پنداشتم به زودى آيهاى نازل مىشود مربوط به ارث بردن همسايه ، در حديث ديگر آمده است كه آن جناب ( ص ) سلمان و اباذر را و راوى مىگويد كه يك نفر را گمان مىكنم مقداد بوده است ؛ دستور داد به اينكه با آواز بلند در مسجد فرياد بزنند به اين كه : ايمان ندارد كسى كه همسايهء او از آزار او ايمنى ندارد . و اين بزرگواران سه مرتبه اين را فرياد زدند ، در كافى از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه از ايشان نقل كردهاند كه فرمود : در كتاب على ( ع ) خواندم نوشته بود رسول خدا ( ص ) بين مهاجر و انصار هر كس از اهل يثرب كه به آن دو طايفه نوشت : همسايه چون جان آدمى است ، جان كسى به او صدمه نمىزند و نافرمانىاش نمىكند ، و حرمت همسايه براى هر كس چون حرمت مادر اوست . شيخ صدوق به سند خود از امام صادق ( ع ) از امام على ( ع ) از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمودند : كسى كه همسايهء خود را بيازارد خداوند شميم بهشت و بوى آن را به وى حرام مىكند و جايگاه او جهنّم است كه بد منزلگاهى است و كسى كه از همسايهاش بى خبر باشد بايد اميدى به رحمت من نداشته باشد . و از حضرت رضا عليه السلام است كه فرمود . « از ما نيست كسى كه همسايه او از آزار او در امان نيست . و از امام صادق عليه اسلام كه در مجلسى پر از جمعيت فرمود : بدانيد كه از ما نيست كسى كه مجاور خوبى براى همسايهاش نباشد ، و نيز از آن جناب روايت است كه فرمود : رسول خدا فرمودند :
حسن جوار سرزمينها را آباد مىكند و عمر را طولانى مىگرداند . بنابراين احاديث بر هر كس كه ايمان به خدا و رسول گرامى و ايمان به روز جزا دارد ، لازم است از هر عملى كه باعث اذيّت همسايه است دورى كند . هر چند كه عمل او موجب فساد و ضرر در ملك
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 322
مساهمون: السيد الخميني
ص٣٢٢