وى را همچنان پرسيده بودند : « آيا راست است كه هر روز از روسيان 30 تن مىميرند و نايب سرهنگ
Potpolkovnik
پيره بازارى مرده است و اينكه سرتيپ سخت بيمار است ؟ » « 1 » كشيش ماركوس در جواب خان گفته بود : « من چنين چيزها را نشنيدهام و اين اخبار راست نيست . اينها را كسانى مىفرستند كه مىخواهند چيزهايى بگويند كه شما را خوشايند باشد ، آنگاه خان ماركوس را گفت . تو هيچ نمىدانى . « 2 » در 14 ( 24 ) اگوست خبر رسيد كه 7 كشتى پديد گرديدهاند و از سوكلان (
Soklan
كذا فى الاصل ) گذشتهاند ، و [ سپس ] تأييد شد كه روسيان باكو را گرفتهاند . « 3 » از اين رو در ميان مردم گسكر آشفتگى پديد آمد و آنان كودكان و زنان را به بيرون شهر فرستادند . در اين شهر نه توپ موجود است كه از آن جمله 5 توپ برنجى و چهار توپ ديگر آهنى است . يكى از اين توپها خيلى دراز و خوب است . همچنان 8 زنبورك در شهر هست . خان مردان خويش را فرمان داده است كه هر روز جلوى او رژه روند . در اين ماه اگوست
هامش
و ساير نقاط پخش گرديد ، مطابقت مىكند . اين اعلاميهها به زبانهاى روسى ، تركى و فارسى بود . ترجمهء آلمانى آن در كتابG . F . MullerبنامSammlung Rossischer Geschichteجلد 7 ص 215 و 220 آمده است . ( ل . ل ) .
( 1 ) - اين سخن البته درست است چه كه از همان اول حمله خويش بر گيلان و ساير ولايات نزديك آن ، روسيان را از بيمارى تلفات بسيار رسيد . لشگريان روسى ، مخصوصا آنان كه در گيلان بودند چون مور و ملخ مىمردند ( رجوع كنيد به كتاب خاطرات مانشتين (Manstein) جلد 1 ، ص 59 ) .
بر حسب آنچهPutkovذكر مىكند ، ( كتاب سابق الاشعار جلد 1 ، ص 95 ) به روسيان در طى مدتى كه سرگرم اشغال نواحى شمال ايران بودند ، ميان 000 / 130 تا 000 / 200 تن از بيمارى تلفات وارد آمد . ( ل . ل ) .
( 2 ) - ( كذا فى الاصل ) يعنى از هيچ كجا خبرى ندارى . ( م . م ) .
( 3 ) - اين خبر صحيح بود ، روسيان به فرماندهى ژنرال ماتيوشكين (Matyushkin) باكو را در 25 ژوئيه / 15 اگوست 1723 ميلادى ( مطابق 1135 ) به تصرف خويش آوردند . ( ل . ل ) .