يك منّ عسل ، دو درهم و يك اوقيه روغن ، به سه درهم و هر يك منّ پنير به دو درهم [ فروخته مىشد ] و در مكه ، نعمت فراوان و جمعيت ساكنان آن بىسابقه بود . منّ مورد نظر در اين خبر كه واحد عسل و پنير بود ، برابر سه رطل مصرى است .
بنا به گفتهء ابنمحفوظ ، در سال 747 ه گرانى شديد در ايام حج ، گريبان مردم را گرفت و يك غراره ذرت به يكصد و چهل درهم و گندم به يكصد و هفتاد درهم و يك منّ خرما به سه درهم و يك سه بسته نمك به يك درهم كاملى ، فروخته شد . سپس مىگويد : اين گرانى به مدت دو ماه پس از حج ، ادامه يافت . « منّ » مورد اشاره در اينجا ، برابر سه رطل مصرى است . بنا به گفتهء ابنمحفوظ ، در سال 748 ه ، در ايام مراسم حج ، گرانى بود ، ولى ابنمحفوظ ، ميزان اين گرانى را تعيين نكرده است .
در سال 749 در مكه ، و سرزمينهاى ديگر ، وباى بزرگ آمد و در مصر ، وضعيت وحشتناكى به خود گرفت . « 1 » بنا به گفتهء ابنمحفوظ در سال 759 ، مردم با گرانى انواع مواد غذايى ، مواجه شدند ، ابن محفوظ ، ميزان اين گرانى را معين نكرده است ؛ سپس مىگويد : و همهء خوارج در روز سوم به هنگام ظهر ، منى را ترك گفتند .
بنا به گفتهء ابنمحفوظ در سال 760 ه ، گرانى از آغاز سال ، مردم را همراهى كرد و مكه به شدت ، خالى از سكنه شد و مردم به خاطر گرانى و ستم حكام ، در ساير سرزمينها ، پراكنده شدند .
بنا به گفتهء يكى از فقهاى مكى مورد اعتماد ، در آخر اين سال ، و پس از رسيدن لشكريان مصر به مكه ، يك غراره آرد گندم ، در مكه به شصت درهم كامل فروخته شد .
و ابنمحفوظ يادآور شده كه پس از رسيدن نظاميان به مكه ، عوارض ديگر مواد غذايى ،
هامش
( 1 ) . وباى بزرگ ( يا نابودى بزرگ ) تقريباً تمامى سرزمينهاى پيرامون درياى مديترانه را در بر گرفت و كتابهاى تاريخ ، مفصلًا به اخبار آن پرداختند . در اين باره نگاه كنيد به : السلوك ، ج 2 ، ق 3 ، ص 759 و پس از آن الدرر الكامنة ، ج 1 ، ص 423 ، النجوم الزاهرة ، 10 ، ص 199 و پس از آن ، و با در جهان ، در فاصله سالهاى 742 تا 751 شيوع پيدا كرد و مسلمانان و فرنگيان را به يك اندازه ، تحت تأثير قرار داد .