و يا هر دو سال ، انجام مىداد . اين مناسك ، در مراسم سال 718 در منى بر پا شده ، ولى در سالهاى پيش از آن ، انجام نشده بود . در كتابهاى مالكىها چنين آمده كه خطبه در منى ، بايد روز يازدهم [ ذىالحجه ] ، پيش از اولين روز از عيد قربان ، خوانده شود .
در سال 818 ، عراقىها طبق معمول ، با كاروانى از بغداد به حج رفتند و اوضاع ، مثل سال پيش از آن بود . سال 819 ه و نيز سال 820 ه به همين ترتيب بود ، ولى در سال 821 ، عراقىها به حج نرفتند و احتمالًا علتش اين بود كه شاهرخ شاه ، فرزند تيمورلنگ ، تبريز را از قرايوسف ، پدر حاكم بغداد ، گرفته بود و يا به علت جنگى كه ميان لشكريان قرايوسف و لشكريان حلب از بلاد شام به وقوع پيوست كه طى آن لشكريان حلب ، پيروز شدند و يكى از فرزندان قرايوسف ، كشته شد كه احتمالًا خود حاكم بغداد يا فرزند ديگرى است كه روايت دوم ، صحيحتر است . اين جنگ ، در سال 821 ه بود و توقف در عرفه روز جمعه بوده است و گفته شده كه در اين سال ملك مؤيد ، حاكم مصر به حج رفته كه درست به نظر نمىرسد و شايد علت آن هم ورود لشكريان قرايوسف به حلب باشد .
در سال 821 و نيز سال 822 ه و سال 823 ه ، عراقىها بر خلاف معمول با كاروان به حج نرفتند و در آخر سال 823 بود كه قرايوسف ، پس از اثبات زنديق بودن وى و فرزندش ، محمد شاه ، حاكم بغداد « 1 » ، به هلاكت رسيد . در اين سال شاهرخ شاه ، فرزند تيمورلنگ ، با لشكر بسيار بزرگى به جنگ وى رفت . عراقىها در سال 824 ه نيز به حج نرفتند و در اين سال گروهى از طايفهء عقيل ، حج گزاردند و گروه بسيارى از بازرگانان مكه ايشان را همراهى مىكردند و در فاصله وادى نخله و طائف ، در نيمهء دوم ذىالحجه همان سال ، مورد چپاول و غارت فاحشى قرار گرفتند و بسيارى از غارت شدگان به مكه بازگشتند و مردم از اين بلايى كه بر سرشان آمده بود ، متأثر شدند و غارت كنندگان نيز اموال غارتى خود را به كمترين بها ، فروختند .
هامش
( 1 ) . شرح حال وى در ضوء اللامع ، ج 8 ، ص 292 ، آمده است .