آوردند و تا طلوع خورشيد بر كوه ثبير ، در منى باقى ماندند ، و از آن جا راهى عرفه شدند .
اين واقعه را برزالى و ابنجزرى نقل كردهاند . او مىگويد : مردم در روز جمعه ، همگى در عرفه باقى ماندند . و اين يكصدمين جمعهاى بود كه مسلمانان از زمان هجرت تا كنون ، در عرفه ، باقى ماندهاند .
در سال 720 ه ، بنا به گفتهء برزالى ، مردمان بسيارى از همهء سرزمينها و نواحى به محل توقف حاجيان آمدند . شيخ رضى الدين طبرى ، امام [ جماعت ] مقام [ ابراهيم عليه السلام ] ، مىگويد : در طول سالهايى كه به حج آمدهام ، چنين جمعيت انبوهى نديده بودم . « 1 » وى در ادامه مىگويد : در اين سال ، كاروان عراقىها با جمعيت بسيارى آمده و طلاها و جواهرات و سنگهاى قيمتى زيادى با خود آورده بودند كه به بهاى يكصد تومان طلا ، ارزيابى شد . كه معادل دويستهزار دينار يا پنجاه هزار دينار طلاى مصرى مىشود . اين مطلب را ابنجزرى نيز ذكر كرده است .
در سال 721 ه نائب السلطنهء دمشق امير تنكز ناصرى ، به حج رفت . « 2 » و نيز در سال 722 ه سلطان ملك ناصر ، عوارض و مالياتهاى مربوط به خوراكىها را فقط در مكه ، حذف كرد و عطيفه ، حاكم مكه نيز ، دو سوم « دمامين » از سرزمين مصر را به جاى آن قرار داد . « 3 » اين موضوع را برزالى و ابنجزرى ، نقل كردهاند .
در سال 724 ، موسى ، پادشاه طايفهء تكرور ، به حج رفت و پانزده هزار نفر از تكرورىها ، همراه وى به حج آمدند . « 4 » در سال 725 ه مردم ، به دليل اختلاف در روايت هلال ذىالحجه ، روزهاى شنبه و يكشنبه را در عرفه باقى ماندند ؛ و در همان سال ، بيشتر كاروان مصرىها ، به دليل كمبود آب بازگشتند ، و لذا تعداد حاجيان مصرى و عراقى كه كاروان بزرگى را تشكيل
هامش
( 1 ) . السلوك ، ج 2 ، ق 1 ، ص 214 .
( 2 ) . البداية والنهاية ، ج 14 ، ص 100 .
( 3 ) . السلوك ، ج 2 ، ق 1 ، ص 236 .
( 4 ) . همان ، ص 255 .