بوده است و در اخبار اين سال آورده كه او به هنگام قتل عثمان ، والى مكه بود . ابناثير يادآور شده كه در اين سال ، وقتى عايشه پس از انجام حج از مكه بيرون شده بود ، خبر قتل عثمان را شخصاً به وى داد ؛ او نيز به مكه بازگشت و به خونخواهى عثمان پرداخت . و عبداللَّه بن عامر العامرى حضرمى كه كارگزار عثمان در مكه بود ، به وى [ عايشه ] گفت :
اينك من نخستين خونخواه او هستم . و بدين ترتيب اولين كسى بود كه به عايشه لبيك گفت و اموىها نيز در اين امر ، از او پيروى كردند . اين روايت با آن چه ابنعبدالبر گفته - كه خالد بن عاص « 1 » همچنان والى مكه بود تا اين كه [ حضرت ] على بن ابىطالب عليه السلام در آغاز خلافت خود ، او را عزل كرد - مغايرت دارد .
از جمله كسانى كه از طرف عثمان ، كارگزارى مكه را عهدهدار بود ، ( آن چنان كه گفته شده ) نافع بن عبدالحارث خزاعى است . در اين باره ابنزبير يادآور شده كه او در سال بيست و سه ، از سوى عمر كارگزار بود و هنگامى كه عمر در اين سال ترور گرديد وصيتش اين بود كه كارگزارانش به مدت يك سال در پست خود باقى بمانند . عثمان ( نيز آن چنان كه مىگويند ) ، كارگزاران عمر را به مدت يك سال ابقا كرد و بدين ترتيب ، نافع از كارگزاران عثمان در مكه نيز بوده است .
پس از آن در زمان خلافت حضرت على بن ابىطالب عليه السلام ، ابوقتادهء انصارى شهسوار رسول خدا صلى الله عليه و آله ، يعنى حارث بن ربعى و يا نعمان بن ربعى و يا نام ديگرى ، بر مكه ولايت كرد و بنا به گفتهء ابنعبدالبر « 2 » ، بعد از عزل ابوقتاده انصارى ، قثم بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف قرشى هاشمى ، پسرعموى پيامبر صلى الله عليه و آله والى مكه شد .
ابنعبدالبر در شرح حال قثم مىگويد : قثم بن عباس از سوى [ حضرت ] على بنابىطالب عليه السلام والى مكه بود ، چرا كه وقتى على بن ابىطالب عليه السلام به خلافت رسيد ، احمد بن خالد بن عاص بن هشام بن مغيره مخزومى را از ولايت بر مكه عزل كرد و ابوقتاده
هامش
( 1 ) . الاستيعاب ، ج 2 ، ص 410 ؛ تاريخ خليفه ، ص 178 .
( 2 ) . همان ، ج 3 ، صص 278 - 275 .