اين چشمه به گمان قريب به يقين ، همان چشمهء معروف مكه ؛ يعنى « عين بازان » « 1 » است ؛ زيرا در يك راستا قرار دارند . اين چشمه را گروهى از خلفا و شاهان از جمله مستنصر عباسى چندين بار مورد بازسازى قرار دادند ؛ از جمله يك بار در سال 625 و يك بار نيز در سال 634 .
و همچنين اميرجويان « 2 » نايب السلطنه ، در عراقين ( عراق عجم و عرب ) از سوى سلطان ابوسعيد بن خرابندا در سال 726 آن را بازسازى كرد و ( آب آن ) در دههء آخر جمادى الأول همين سال به مكه رسيد و همگان را به كار آمد . روان شدن آب از اين چشمه ، خود نعمتى از سوى خداوند و رحمتى براى مردم مكه بود . مردم در مكه به دليل كمبود آب ، به شدت در تنگنا قرار داشتند . جدّ مادرى پدرم ، شيخ دانيالبن علىبن يحيى مرستانى ، از بزرگان شيوخ عجم در مكه براى انجام اين كار تلاش زيادى به كار برد - و خداوند به او و كسانى كه يارىاش كردند ، پاداش نيكو دهاد - .
مجموع مبلغى كه در بازسازى اين چشمه صرف شد ، آنچنان كه گفتهاند ، يكصد و پنجاه هزار درهم بوده است و اين مبلغ بايد بسيار بيش از اين مىشد ، ولى علت كاهش هزينه اين بود كه به هنگام بازسازى ، چند قنات حفر شده و از پيش آماده يافت شد كه بيش از يك سوم و كمتر از نيمى از قناتهاى مورد نياز را شامل مىشد . در سال 811 نيز چند بار مرمّت و بازسازى شد و اين بازسازى از سوى سيد شريف حسن عجلان نايبالسلطنهء مكه و حجاز صورت گرفت و ( آب آن ) در دههء اواخر دههء ميانى جمادىالأول اين سال جريان پيدا كرد و آن چنان پرآب بود كه بركهء ماجن در پايين مكه پر شد و از آنجا به بركههاى ديگر نيز سرازير گشت و به خاطر سود زيادى كه از اين بابت ، عايد مردم شد ، او را دعاى فراوان كردند و بهاى هر مشك آب كه تا بيش از آن به دو درهم مسعودى يا بيشتر رسيده بود ، به يك چهارم مسعودى كاهش يافت ، كه جاى شكر
هامش
( 1 ) - امروزه آن را چشمهء « زبيده » مىگويند .
( 2 ) - مقتول سال 728 ه نك : الدرر الكافته ، ج 1 ، ص 541