براى بازسازى بخشهايى گسيل كرد كه در نوبت قبل بازسازى نشده بود . اين كار انجام شد و آب به جريان افتاد و پس از آن در آخر صفر 822 ، به مكه رسيد كه البته شدّت آن كم بود و براى همين به بازسازى و پاكسازى آن ( چشمه ) ادامه دادند تا آب آن بيشتر شد و بهرهء فراوانترى به همگان رسيد و هر مشك آن به بهاى نيم مسعودى يا بيشتر ، تا يك درهم رسيد و اين حداكثر بهاى يك مشك آب پس از بازسازى و مرمّت آن در نوبت دوم بود و مىگفتند كه آب در « جايز » به اين بها فروخته شد .
آبِ چشمه پس از پاكسازىِ مسير آن ، به بركهاى در پايين مكه و در خارج از در معروف به باب ماجن به نام « بركة الماجن » رسيد و با استفاده از اين آب در نزديكى بركةالماجن باغها و دشتها آبيارى شد . بايد خداى را سپاس گفت و قائد نيز براى خود دعاى خير فراهم كرد . در بازسازى سوم در ربيعالأوّل همان سال ، جريان آب بسيار نيرومندتر شد . خداوند او را پاداش نيكو دهد و به حق محمّد و آل محمد صلى الله عليه و آله جزاى خيرش عنايت فرمايد .
از ديگر چشمههايى كه در مكه جريان يافت ، چشمهاى بود كه ملك ناصر محمدبن قلاوون ، حاكمِ مصر در سال 728 ، بنا به گفتهء برزالى در تاريخ خود به نقل از كتاب « عفيف المطرى » آن را در مسير چشمهء « بازان » به عمل آورد .
او در اخبار مربوط به اين سال ، مطالبى از كتاب « العفيف المطرى » آورده كه بدين شرح است :
. . . همچنين چشمهء ديگرى كه به چشمه « جبل ثقبه » معروف بود و در كنار كوه حِرا ، در محلّ مسير چشمهء « جوبانيه » قرار داشت و براى آن هزينهاى معادل پنج هزار درهم در نظر گرفته شد تا ( آب آن ) به مكه رسيد و از پايين مكه سر درآورد . اين كار به دست ابنهلالالدوله انجام گرفت . تاريخ كتاب « العفيف » آخر ربيعالأول 728 است .
ديگر ، چشمهاى است كه به وسيلهء امير « نايب السلطنهء مصر » معروف به ملك در سال 745 از منا به سوى بركة السلم در جادهء منا ، كنده شد .
اين بخش را با داستان شگفتى كه به چشمهء مكه مربوط است ، به پايان مىبريم . اين
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 609
مساهمون: محمد مقدس
ص٦٠٩