چاههاى حومهء شمالى مكه
در فاصلهء ميان بئر ميمونبن حضرمى و نشانههايىكه حدّ حرم ( مكه ) در جادهء وادى نخله قرار دارند ، تعداد پانزده حلقه چاه وجود دارد ، به اين شرح :
- چهار حلقه چاه كه آنها را چاههاى « عُسَيْله » مىگويند .
- در « رأس طىّ » نيز چاههايى وجود دارد كه گفته مىشود مقتدر عباسى دستور حفر دو حلقه از آنها را صادر كرده است .
- در منطقهء « طى » نيز چاههايى وجود دارد كه مىگويند عجوز مادر مقتدر عباسى همراه با چند سقاخانه و نيز مسجدى كه چيزى از آن به جاى نمانده ، آنها را بازسازى كرده است و ما متن سندى را كه حاكى از اين مطلب است ، در اصل اين كتاب آوردهايم .
- چاه چهارم از چاههاى « عُسَيْله » را يكى از امراى مصرى در سال 792 پس از نابينا شدن ، بازسازى كرد . بقيهء چاهها نيز بىآب هستند مگر چاهى كه متعلق به ابىبكر حصار در كنار چاههاى عسيله است .
چاههاى پايين مكه در سمت تنعيم
در فاصلهء ميان دروازهء مكه ، معروف به باب شبيكه تا تنعيم ، بيست و سه حلقه چاه در كنار جاده وجود دارد ، و آنها عبارتند از :
- چاه ملك منصور ، حاكمِ يمن در كنار سقاخانهء آن ، كه به « زاكيه » شهرت دارد و در ابتداى اين كتاب به اين چاهها ، اشاره كرديم .
- چاههاى معروف به « زاهر الكبير » كه برخى از آنها را مقتدر عباسى حفر كرده است .
- چاههاى ديگرى در نزديكى « شبيكه » وجود دارد كه به آنها « زاهر الصغير » مىگويند و شامل سه حلقه است . يكى از آنها خشك و داراى دو دهانه است و در كنار يكى از آنها سنگى وجود دارد كه تاريخ حفر آن قيد شده است .