حسنبن عجلان در سال 812 دستور بناى آن را صادر كرد و مسجد وى نيز همانجا واقع است .
سقاخانهء ستّ ؛ كه در جادهء منا قرار دارد و مشهور است . بانويى كه اين سقاخانه به نام او است ، خواهر ملك ناصر حسن حاكم مصر است . تاريخ بناى اين سقاخانه سال 761 است .
سقاخانهء معلم عبدالرحمان بن عقبه ؛ در نزديكى منا واقع است .
سقاخانهء عطيه مطير ؛ كه در منا واقع است .
در منا ، مزدلفه و عرفه نيز چندين سقاخانهء داير وجود دارد . در فاصلهء راههاى عرفه و مزدلفه و منا نيز سقاخانههاى خرابى هست كه برخى از آنها ناشناختهاند . در اصل اين كتاب بدانها اشاره كردهايم .
در پايين مكه و كنار تنعيم نيز چندين سقاخانه وجود دارد ؛ از جمله سقاخانهء زنجبيلى است كه به آن سقاخانهء ابىراشد مىگويند ؛ زيرا وى اين سقاخانه را بازسازى كرد . و به آن ، سقاخانهء مكين نيز مىگويند ؛ چون او نيز آن را بازسازى كرده است . طبق سنگ نوشتهء موجود در آنجا ، زنجبيلى آن را در سال 620 بازسازى كرده ، ولى اين تاريخ بايد مربوط به بازسازى ديگرى باشد ؛ چرا كه به گفته ابنشاكر كتبى ، زنجبيلى 37 سال پيش از اين تاريخ وفات يافته است . سقاخانه ابىراشد نيز در سال 788 و سقاخانهء مكين در سال 808 بازسازى شدهاند .
سقاخانهء دختر قاضى عبدالرحمن بن عقبه مكى .
سقاخانهء بانو زينب دختر قاضى شهابالدين طبرى ؛ اين بانو ، به عنوان صدقه از سوى برادرش قاضى نجمالدين محمدبن قاضى شهابالدين طبرى در سال 765 آن را ساخت ، ولى در حال حاضر به علت خرابى ، غير قابل استفاده است .
سقاخانهء ملك منصور حاكم يمن ؛ كه مشهور است .
سقاخانه جوخى ؛ كه فعلًا قابل استفاده نيست . در آنجا سنگى افتاده ديدم كه روى آن نوشته شده است : « مقتدر عباسى و مادرش دستور بناى اين سقاخانه و چاههاى پشت
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 592
مساهمون: محمد مقدس
ص٥٩٢