باب بيست و سوم : مدرسهها ، كاروانسراها ، سقاخانهها ، و اماكن عمومى مكّه مكرّمه و اطراف آن
مدارس و مكتبخانههاى مكهء معظمه
مدرسههاى وقفى در مكه ، آن گونه كه من شناختهام ، يازده باب است ؛ از جمله در طرف شرقىِ مسجدالحرام ، مدرسهء ملك افضل عباسبن ملك مجاهد ، حاكم يمن ، متعلّق به فقهاى شافعى است كه پيش از سال 770 وقف گرديد و در همين سال ، تدريس در آن آغاز شد .
ديگر در طرف شامىِ مسجدالحرام مدرسهاى در دار العجله است و در سمت راست كسى است كه از باب العجله خارج مىشود . من ندانستم كه چه كسى و چه زمان آن را وقف كرده است . پس از آن ، اندكى پيش از سال 720 يا كمى ديرتر ، در اوايل دهه سوّم امير ارغون حلقههاى درس براى حنفىها در آن برگزار كرد . همچنين در طرف غربىِ مسجدالحرام ، سه باب مدرسه وجود دارد كه همان مدرسه موقوفهء فخرالدين شلّاج امير مكه است . پدر او ملك مظفر نيز موقوفهء خوبى براى آن گذاشته است كه احتمالًا ( متعلق به او نبوده و ) به وى منسوب است . اين مدرسه به فقهاى شافعى و محدثان تعلق دارد .
در طرف جنوبىِ ( مسجدالحرام ) مدرسهء ملك مجاهد ، حاكمِ يمن است كه متعلق