ريگها بر اثر سيل در آن جمع مىشود و جاى قبرستان از اين ويژگى برخوردار نيست .
دليل صحت اين تفسير نيز آن است كه محصّب همان « ابطح » و به قول محبّ طبرى « بطحاء » است و ترديدى هم نيست جايى كه ما بدان اشاره كرديم ، در شمار « ابطح » است .
ازرقى در بارهء حدّ محصّب از سمت منا نيز سخنى دارد كه گويا اين حد تا حائط خرمان - كه همان « اودان » معروف به « خرمانيه » در بالاى معابده است - امتداد مىيابد و اينكه از مطالب ازرقى برمىآيدكه مكان را حد محصب برشمرده ، سخن او در بيان حد آن از سمت مكه است كه آن را حائط خرمان دانسته است . نيز احتمال مىرود به حد و مرز آن كارى نداشته و تنها در اين صدد بوده كه روشن سازد : جايىكه از محصّب پايين مىآيد ، در سمت چپ كسى قرار دارد كه به منا مىرود و نيز در سمت چپ كسى قرار است كه رو به حائط خرمان رهسپار است . البته اين احتمال قوىتر است .
از مطلبى كه از شافعى نقل شده ، چنين متوجه شدم كه حدّ محصّب از سمت منا ، كوه عيره است و آن در نزديكى سقاخانهاى است كه به آن « سَبيل السِّتّ » مىگويند و جادهء منا در سمت آن و به سمت منا است . متن گفتهء شافعى بنا بر آنچه كه سليمانبن خليل از وى نقل كرده ، چنين است : شافعى مىگويد :
محصّب در ميان دو كوه قرار دارد : كوه عيره و كوهى كه بر دروازهء مكه در ابطح است و اين سخن بنا به گفتهء ابوحامد در « التعليق » است ( پايان نقل قول از منسك ابنخليل ) .
اين بدان معناست كه حدّ محصّب از سمت كوه قبرستان و كوه عيره ، همان حدّ ميل ( نشان ) دوّم از ميلهايى است كه ازرقى از آن نام برده و ميان باب بنىشيبه و توقفگاه امام در عرفه قرار دارند ؛ زيرا او وقتى به ذكر اين ميلها و ميل دوم در حدّ جبل عيره مىپردازد و مىگويد : در محلّ عيره كوهى قرار دارد كه پاى ميل ( نشان ) سمت راست رو به منا است . ما فاصلهء ميان باب بنىشيبه تا سقاخانهاى را كه به آن « سبيل السِّتّ » مىگويند ، اندازه گرفتيم كه دو ميل شد و هر ميل 3500 ذرع است و نتيجه گرفتيم كه كوه عيره در جاى همين سقاخانه واقع است و اين كوه از سمت منا است . اما اين گفتهء صاحب
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — صفحة 554
مساهمون: محمد مقدس
ص٥٥٤