ابنجُرَيج مىگويد : با ابومحمدبن طارق ملاقات كردم و از وى در اين باره پرسيدم .
گفت : اتفاقاً من و مجاهد در جِعرانه بوديم ، او به من خبر داد مسجد اقصى كه در پشت تنگه در « عدوة القصوى » قرار دارد ، جاى نماز پيامبر صلى الله عليه و آله بوده ؛ آن گاهكه در جعرانه حضور داشت . آن گاه مىافزايد : و اما اين مسجد را مردى از قريش بنا كرد و از ديوار به عنوان « ميقات » بهره گرفت . « 1 » ابنخليل نيز از ابنجُريج نقل كرده است : مردى كه مسجد پايينى را ساخت « عبداللَّه بن خالد خزاعى » است .
واقدى گويد : پيامبر صلى الله عليه و آله از مسجد اقصى ، در پايين تنگه ، در « عدوة القصوى » ، در جِعرانه احرام پوشيد و مصلّاى پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگامى كه در جِعرانه حضور داشت ، همين مسجد بوده است . در مورد مسجد پايينى بايد گفت : آن را مردى از قريش بنا كرد و آن ديوار را مرز آن قرار داد و پيامبر صلى الله عليه و آله تنگه را محلّ احرام دانسته است . احرام پيامبر صلى الله عليه و آله در شب چهارشنبه دوازده شب مانده به ( پايان ) ذىقعده « 2 » بوده است .
محبّ طبرى پس از ذكر اين مطلب از واقدى مىگويد : از همين جا ، مردم مكه ، همه ساله در شب هفدهم ذىقعده احرام مىپوشند . اين سخن مخالف سخن واقدى است .
آنچه محب طبرى گفته ، با آنچه ما خود از مردم مكه شنيده و ديدهايم ، مغايرت دارد .
مردم مكه روز شانزدهم ذىقعده از مكه خارج مىشوند و روز هفدهم را در جِعرانه اقامت مىكنند و شب هجدهم نماز مغرب را در همانجا مىخوانند و مُحرم مىشوند و رو به مكه مىآورند . اين با آنچه واقدى گفته ، سازگارى نيست . هر چند در برخى سالها ترسى بر مردم چيره مىشود و پيش از غروب روز هفدهم ( ذىقعده ) از جعرانه مُحرم و خارج مىشوند و شايد پيش از نماز عصر بيرون مىروند . خبرى كه واقدى در تاريخ و زمان عمره پيامبر صلى الله عليه و آله از جِعرانه بيان كرده ، معروف است و همگان مىدانند محمد بن سعد ، مُنشىِ واقدى خبر ضعيفى را آورده كه متن آن - بنا بهگفتهء حافظ ابوالفتح بن سيّدالناس يعمرى در پاسخ به پرسشهايى كه ابنايبك دمياطى از وى به عمل آورده
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 207
( 2 ) - در سال نهم هجرى .