رفع تشنگى بنوشى خداوند تشنگى تو را رفع خواهد كرد . زمزم فشار جبرئيل و نوشيدنى خدا براى اسماعيل است . « 1 » اين حديث را احمدبن محمدبن عبداللَّه حِمْيَرى و او از ابراهيمبن خليل و او از ابوالفتح ناصربن محمد الوبرج و او از اسماعيلبن فضل اخشيد ، از ابوطاهربن عبدالرحيم ، از حافظ ابوالحسن دار قطنى ، از عمربن حسنبن على ، از محمدبن هشامبن على مَرْوَرُوذى « 2 » از محمدبن حبيب جارودى « 3 » از سفيانبن عُيَينه ، از ابن ابىنجيح ، از مجاهد و او از ابنعباس نقل كرده كه گفت :
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : . . . و حديث را ذكر كرد . حاكم اين روايت را در « المستدرك » آورده و گفته است : از نظر اسناد صحيح است به شرط آنكه جارودى بىعيب باشد . « 4 » استاد ما عراقى حافظ مىگويد : ( جارودى ) بىعيب است و خداى را شكر مىگوييم ؛ زيرا خطيب در تاريخ بغداد از او نام برده و گفته است : وى راستگو بوده است . « 5 » و استاد ما حافظ عراقى اين حديث را از اين طريق ، « حَسَن » دانسته و در اظهار نظرهايى بر ابنصلاح گفته است : حديث ابنعبّاس از حديث جابر درستتر است .
هرچند گفتههاى ذهبى در « ميزان » در شرح حال عمربن حسن قاضى و اشنانى استادِ دارقطنى در اين حديث ، سخن استاد ما ، عراقى را خدشهدار مىسازد . او پس از ذكر اين حديث از دارقطنى به نقل از اشنانى ، با سند خود مىگويد : آفت اين حديث ، همين « عمر » است و دارقطنى با سكوت دربارهء وى ، مرتكب گناه شده است و اين حديث با اين سند باطل است و ابنعُيَينه هرگز آن را روايت نكرده است . مىدانيم كه حديث عبداللَّهبن
هامش
( 1 ) - بخشى از اين حديث حذف شده است و باقى آن در سنن دار قطنى چنين آمده است : و اگر به قصدسيراب شدن از آن بنوشى ، خداوند تو را بدان سيراب سازد . نك : سنن ، ج 2 ، ص 284
( 2 ) - در اصل چنين آمده است . در سنن دار قطنى ، ج 2 ، ص 284 و المستدرك على الصحيحين ، ج 1 ، ص 473 و ميزان الاعتدال ، ج 3 ، ص 185 ، « المروزى » آمده است .
( 3 ) - در اصل « ماوردى » نوشته شده است و ما آن را از « سنن دار قطنى » و « المستدرك » و « ميزان الاعتدال » ، به اين صورت اصلاح كرديم .
( 4 ) - حاكم نيشابورى اضافه كرده است : « بخارى و مسلم » اين روايت را نياوردهاند .
( 5 ) - تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 277 ، شمارهء 750