مهدى براى توسعه و بناى مسجدالحرام ، اموال بسيارى خرج كرد ؛ زيرا بهاى هر ذرع مربع كه جزو مسجدالحرام شد 25 دينار و بهاى هر ذرع مربع از درّه ، پانزده دينار بوده است .
ستونهاى سنگى نيز از شام آورده شد و در جدّه پياده شد و از آنجا با گارى به مكه حمل گرديد و كارهاى ديگرى هم انجام شد كه هزينههاى گزافى دربرداشت و بىنظير بود . خداوند پاداش نيكو به وى دهد ! نام او در حال حاضر در چند جاى مسجدالحرام نوشته شده است ؛ از جمله نزديك منارهء معروف به منارهء باب على [ عليه السلام ] كه نشان ( ميل ) در آن قرار دارد . آنچه از وضعيت مسجد ، از آغاز تاكنون و نيز در بارهء توسعه و بناى آن گفتيم - بجز دو افزودهاى كه به عمل آمده است - فشردهء مضمون مطلبى است كه ازرقى در اين باره آورده است . « 1 » در بارهء بناى سادهء آن و بدون توسعه و گسترش ، آمده است كه : عبدالملكبن مروان ديوارها و سقف آن را ساج زد و در بالاى هرستون پنجاه مثقال طلا به كار برد و عمارت زيبايى در آن بنا كرد و پسرش وليدبن عبدالملك ساختههاى پدر را ويران ساخت و آن را بارديگر به گونهاى محكم بنا نهاد و سقف آن را ساج زراندود زد و مسجدالحرام را از داخل سنگ مرمر كرد و براى آن بالاخانهاى درست كرد و بر بالاى ستونهاى طلا ، صفحاتى از مس قرار داد و قسمت بالايى ديوارها را كاشىكارى كرد و نخستين كسى بود كه در مسجدالحرام از كاشى استفاده كرد و نيز نخستين كسى بود كه ستونهايى از مرمر براى آن آورد . گفتهاند كه در زمان متوكّل عباسى نيز مسجدالحرام مرمّت و بنا گرديد . از مطلب ازرقى در بارهء بنا و عمارت ساده و بدون توسعهء مسجدالحرام چنين برمىآيد .
سُهيلى در بارهء بنا و عمارت مسجدالحرام ، مطلب شگفتى آورده كه آن را در اينجا مىآوريم و سپس نكتهء شگفت آن را باز مىگوييم . متن سخن سهيلى چنين است :
زمان ابنزبير ، در بنا و استحكام كعبه ( و نه وسعت آن ) كارهاى بسيارى صورت
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، ص 69 به بعد .