باب هجدهم : ابعاد مسجدالحرام و مراحل توسعهء آن
تاريخ توسعهء مسجد الحرام
ازرقى در روايتى كه اسناد آن به خودش مىرسد ، نوشته است : از جدّم ، از مسلمبن خالد زنجى از ابنجُرَيج روايت شده كه گفت : مسجدالحرام ديوارهايى گرداگرد خود نداشت و از هر سو ، با خانههاى اطراف محاصره شده بود و البته در ميان اين خانهها درهايى براى ورود وجود داشت ؛ عمربن خطاب چندين خانه را خريد و خراب كرد و همهء خانههاى نزديك مسجد ( الحرام ) را ويران ساخت . برخى از صاحبان خانهها از گرفتن بهاى خانههاى خود و از فروش آن خوددارى كردند و از اينرو بهاى اين خانهها در خزانهء كعبه به امانت گذارده شد تا بعدها به آنها برسد . پس از آن ديوار كوتاهى گرادگرد مسجدالحرام بنا كرد و به ايشان گفت : شما وارد كعبه شده بوديد و اين محوطهء كعبه است .
ازدحام مردم در زمان عثمان ، بيشتر شد . او نيز مسجدالحرام را توسعه داد و ( خانههاى گروهى ) از ايشان خريد . برخى از فروش خوددارى كردند و خانههايشان ويران شد . « 1 » ازرقى از سالى كه عمر مسجدالحرام را توسعه داد - كه سال هفده هجرى بود - و
هامش
( 1 ) - اخبار مكه ، ج 2 ، صص 68 و 69